Meertaligheid

Voor mij zijn de meertalige jongeren uit de Bijlmermeer onze toekomst. Meertaligheid opent deuren voor de mondiale handel. Ons land is altijd afhankelijk geweest van handel en transport. Tenslotte is ons land te klein en ontbreken natuurlijke grondstoffen. Onderstaand artikel beschrijft mooi de meerwaarde van meertaligheid.

 

Dialect verboden! Over de talige eenheidsworst met nadelige gevolgen voor Limburg

 

Prof. dr. Leonie Cornips is bijzonder hoogleraar Taalcultuur in Limburg aan de Universiteit Maastricht en onderzoeker variatielinguïstiek aan het Meertens Instituut te Amsterdam. Zij participeert in het EU-onderzoeksproject AThEME en is auteur van “Eigen en vreemd. Meertaligheid in Nederland” (2012,  AUP).

Bestuurders van peuterspeelzalen vatten het beleid van de staatssecretaris Sander Dekker te strak op. Dit beleid schrijft voor dat iedere leerkracht in een peuterspeelzaal in Nederland per 1 augustus 2018 over een vaardig taalniveau (F3) moet beschikken. Een Zuid-Limburgse bestuurder, zo informeerde een logopedist, legt dit beleid zodanig uit dat in peuterspeelzalen in Zuid-Limburg ‘uitsluitend Nederlands’ gesproken dient te worden op de Voorschoolse Educatie. Dit verbod op dialect in de peuterspeelzaal doet geen recht aan het taalkundig onderzoek waarover de brief van Dekker spreekt. Leerkrachten kunnen een rijk taalaanbod aanbieden in het Limburgs èn Nederlands. Wat is de wetenschappelijke stand van zaken inzake het spreken van dialect en Nederlands dat zeker een vorm van meertaligheid is?

In de laatste vijftien jaar is er veel internationaal onderzoek verricht naar de cognitieve ontwikkeling van tweetalige kinderen. Cognitie staat voor de mentale activiteit die informatie in de hersenen verwerkt door leren, waarnemen, herinneren, denken, interpreteren, geloven en problemen oplossen. Regelmatig is in recent onderzoek vastgesteld dat tweetalige kinderen even goed of beter lijken te zijn dan eentalige kinderen in de aansturing en organisatie van deze cognitieve vermogens: de executieve functies. Deze functies zijn belangrijk voor hoe kinderen op school en in het alledaagse leven functioneren. Ze zorgen ervoor dat het kind doelgericht gedrag ontwikkelt waardoor hij of zij op school goed presteert. Executieve functies helpen het kind ook om impulsen te onderdrukken, om onbelangrijke informatie te negeren en om zich goed te kunnen concentreren op een bepaalde taak. Vanuit dit perspectief is een tweetalig dialect-Nederlands sprekend kind in het voordeel vergeleken bij kinderen die eentalig in het Nederlands opgroeien. Op z’n minst laat onderzoek zien dat tweetalige dialectkinderen geen nadeel van hun dialect ondervinden.

 

Het idee dat een jong kind door het verwerven van dialect in de war raakt en daardoor geen goed Nederlands kan leren beheersen, is naar het rijk der fabelen verwezen. Kinderen leren onder bepaalde condities twee talen zoals dialect en Nederlands als twee ‘moedertalen’ spreken. Dit type onderzoek naar hoe kinderen hun twee talen verwerven, is voor Limburg van onschatbare waarde. Juist Limburg heeft te maken met vele vooroordelen over tweetaligheid, vooral over het gebruik van dialect. Dialectsprekende kinderen worden snel met taalachterstand geassocieerd terwijl dat niet blijkt uit onderzoek naar de snelheid en accuratesse waarmee deze kinderen hun woordenschat in het Nederlands verwerven. Wat zijn nu de condities waaronder kinderen twee talen als twee moedertalen verwerven?  Hoe jonger het kind in contact komt met twee talen, hoe beter.  Ook hoe lang, hoe intensief en hoe gevarieerd kinderen met beide talen te maken krijgen, is cruciaal. In de peuterspeelzaal is voorlezen, tellen en rekenen, verhalen vertellen, interactie in kringgesprek, spelletjes doen en met elkaar communiceren in dialect en Nederlands cruciaal om beide talen als moedertalen te verwerven.

 

Daarnaast kan het dialect een versnelling geven in het verwerven van Nederlands. Het dialect van Weert kent als alle Limburgse dialecten drie verschillende lidwoorden – d’n mens (m), de vrouw (v) en ‘t kindj (o) – waar het Engels er slechts één heeft: the. Het dialect helpt het kind om in het Nederlands onderscheid te maken tussen de– (m/v) en het-woorden (o). Zij leren sneller dit onderscheid dan Nederlands eentalige kinderen.

Bovendien is dialectgebruik cruciaal in de lokale identiteitsconstructie van volwassenen en kinderen. Identiteit is een dynamisch, meervoudig en ambigu resultaat van het voelen, denken en handelen van individuen of groepen. Identiteitsformatie speelt zich af tussen tegenstellingen die door mensen zelf geconstrueerd en beleefd worden. Voorbeelden daarvan zijn tegenstellingen als Limburger versus randstedeling, jong versus oud en stedeling versus plattelander. Lokale identiteit krijgt, samen met die van het persoonlijke en nabije, steeds meer betekenis in de huidige wereld. Mensen voelen zich meer en meer met de eigen stad, streek of regio verbonden. Het spreken van dialect of regionaal gekleurd Nederlands geeft een ‘vanzelfsprekende’ verbondenheid met het lokale en in het uitdragen van het regionaal eigene. Dialectsprekers voelen zich Limburger of Maastrichtenaar door het gebruik van hun dialect. Wanneer kinderen hun dialect ontzegd wordt, wordt daarmee ook die verbondenheid met de eigen streek, dialectsprekende (groot)ouders en grotere gemeenschap ontzegd.

 

Tenslotte is het begrip moedertaalspreker niet eenvoudig omdat mensen nooit een taal in alle facetten in gelijke mate beheersen. Sommigen schrijven prachtige gedichten terwijl anderen goed verhalen kunnen vertellen. Het spreken over een volledige beheersing van het Nederlands of de moedertaalspreker is een illusie.

Mocht dit nog niet overtuigend zijn, dan is er nog het ijzersterke argument  dat  dialect voor Limburg een belangrijk economisch product is. Tweetaligheid laat zich in harde euro’s vertalen en talige competenties hebben handelswaarde. Leerlingen die hun school niet afmaken, geen werk kunnen vinden vanwege gebrek aan juist geachte taalvaardigheden zijn duur. Tweetalige peuters zijn in hoge mate taalbewust en taalgevoeliger dan eentalige kinderen. Ze kunnen later veel makkelijker een taal erbij leren. Deze vaardigheid is broodnodig in een provincie met de langste landsgrenzen in Nederland. De economische waarde van de traditionele meertaligheid in Limburg zwakt steeds meer af. Jongeren onder de dertig beheersen geen Duits meer, het Frans is onbekend geworden. Limburg wordt steeds eentaliger en verliest zijn rijkdom aan ‘natuurlijke’ taalbronnen die thuis geleerd worden.  Een beleid dat eentaligheid voorstaat door een verbod op het dialect in de Limburgse peuterspeelzaal betekent de vernietiging van de laatste rijke bronnen.

Dit blog verscheen eerder (en in verkorte vorm) in De Limburger/ Het Limburgs Dagblad

http://www.meertalig.nl/blog-van-de-maand/blog-november-2016/

 

 

Advertenties

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Amsterdam, Kinderen, Onderwijs, persoonlijk en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

26 reacties op Meertaligheid

  1. fietszwerver zegt:

    mogge Rob
    dat is me nog al wat , heb er nooit zo bij stil gestaan , maar thuis sprak mijn moeder altijd Fries en ik versta het tot op de dag van vandaag , kan ook met wat moeite het lezen ook , spreken komt als ik weer wat langere tijd in Friesland ben

    HuisHaat groet

    Liked by 1 persoon

  2. eltjedoddema zegt:

    Streektoalhoaters binnen mainsttied onbenullen veur wat heur kennis over de weerde van meertoaleghaid betreft….

    Liked by 1 persoon

  3. Matroos Beek zegt:

    Dialecten zijn ook boeiend. Het zou jammer zijn als die verloren gaan. Meertalige opvoeding is goed voor een kind. Op jonge leeftijd neem je talen op als een spons.
    Sedert dit jaar kunnen de leerlingen bij ons op school kiezen of ze bepaalde vakken in het Frans of Engels willen onderricht krijgen. Dit om het spreken van de vreemde taal te bevorderen. Een interessante evolutie. We zien binnenkort wel wat de resultaten hiervan zijn.
    Bonne journée Rob!

    Liked by 1 persoon

  4. Bertie zegt:

    Dit bericht las ik vorig jaar al met gemengde gevoelens.
    Dialecten leren kinderen in de thuisomgeving, laat men het daar bij houden.
    Mannelijk, vrouwelijk en onzijdig zijn niet in alle streektalen zo duidelijk aangegeven, ook zijn niet overal duidelijke grammaticale regels voorhanden en dan hebben we het maar niet over de enorme diversiteit. Elk dorp heeft zijn eigen taal.

    Liked by 1 persoon

  5. Rebbeltje zegt:

    Zolang het nederlands maar blijft naast het limburgs…anders versta ik de helft maar 😉

    Liked by 1 persoon

  6. Sjoerd van bVision zegt:

    Wat ze vergeten is dat peuterspeelzaalwerk geen regulier onderwijs is en dat de daar aanwezige mensen heel vaak vrijwilligers zijn. Als je daar ook nog eens eisen aan wil stellen moet je ze ook daar naar belonen…

    Liked by 1 persoon

  7. Villasappho zegt:

    Ik vind dialect wat hebben maar je komt er niet verder mee.

    Liked by 1 persoon

  8. henk50 zegt:

    Ik ben deels drietalig opgegroeid, mijn ouders spraken Fries, ik woonde als kind in Indonesië, en ik sprak tot mijn zevende jaar Maleis en Nederlands door elkaar en kon het Fries goed verstaan. Later las ik o.a. over taalonderzoeken in Brussel (een zeer boeiend congres ‘Taal’) waaruit bleek dat Brusselse kinderen helemaal geen taalachterstand hadden en tweelingen die met elkaar in hun eigen taal spraken (tweelingentaal) evenmin achter liepen qua taalontwikkeling. Volgens mij gaat het er om dat je als kind ervaart dat communicatie gewoon leuk is en de beste manier om dat te leren is je moedertaal (ook als je moeder dialect spreekt). Helaas versta ik niets van het Limburgs, dat moet voor mij ondertiteld worden. Het Fries is mijn tweede gevoelstaal, daar zit voor mij zelfs meer emotie in dan in het Nederlands: het is dus echt de moedertaal.

    Liked by 2 people

  9. Rob Alberts zegt:

    Het gelijkwaardig benaderen van de talen blijft erg belangrijk.

    Vriendelijke groet,

    Liked by 1 persoon

  10. constant•ino zegt:

    Tweetaligheid bij jonge kinderen lijkt me heel positief, alleen al omdat het hun mogelijkheid vergroot om er nog extra talen bij te leren en omdat ze zich straks over de grens beter kunnen redden. Ik vind het wel jammer dat dit culturele aspect weer gemotiveerd en ‘verkocht’ moet worden met het motief van het handel drijven. Een kwalijke kant daarvan kan zijn dat het beheersen van een vreemde taal als Engels belangrijker kan worden gevonden dan foutloos Nederlands spreken en schrijven.
    Overigens een meertalige groet: goedenavond / boa noite, Rob.

    Liked by 1 persoon

  11. wdfyfe zegt:

    having missed the opportunity to really learn another language (I struggle with both Spanish and French) I think learning language at a young age (dialect included) is very important. If for no other reason than it makes further language acquisition easier.

    Liked by 1 persoon

  12. In Frankrijk werd ook altijd gehamerd op ” Fràns ” spreken op scholen en in de ‘ gegoede stand ‘ ( of om als zodanig te worden aangezien ) … Nu zijn er in Frankrijk vele dialecten en hoe ‘frans’ men ook spreekt, er klinkt altijd wel een accentje van de oorspronkelijke streektaal doorheen … Ik vind dat juist leuk ( dat acent, want het echte occitaans en baskisch e.d. verstà ik niet precies ) Ook ik heb mijn zuid-nederlands accent, in het thuisland èn hier in Frankrijk …

    In Frankrijk zijn er echter weer lèssen in de streektalen op de voortgezet-onderwijs scholen.. ( al in de schooltijd van mijn jongste dochter, zo’n 15/20 jr geleden ) Men kan dus weer kiezen voor een streektaal, buiten de opties voor de andere buitenlandse talen.

    Inde Toulousense metro hoor je de meldingen van de stations in het fràns èn in het occitaans.. Zo leerde ik bijv. dat een oie/gans in het occitaans ‘ dawco ” is ( even fonetisch geschreven ) en fontaine/fontein is foung … om er maar 2 van de hele lijn die ik geregeld neem te noemen …

    In de in de wijken waar de arabische families in grote getale voorkomen zijn hun kinderen van kleins af al twee- of meertalig : thuis arabisch ( marokkaans, algerijns, tunesisch ) en vaak een streektaal van de ouders ( berbers bijv;) en (vaaak) buitenshuis en op school leren ze frans …

    Mijn kinderen spreken van oorsprong (zuid )néderlands, en frans hier, plus de taalopties op hun scholen duits, engels, en een jaar of wat spaans en latijns.. Ik heb hen niét het brabants / tilburgs geleerd, maar ik kan het zelf wel schrijven, spreken en lezen … JUIST omdat men het mij verbood toen ik klein was, heb ik er juist nog een schep bovenop gedaan om èxtra goéd het dialect te doen…

    Wat mij eens hielp : in Oostenrijk kwamen we in gesprek met een typische oostenrijkse bejaarde man, groen viltjasje met geborduurde revers, typisch gebogen klep-pijp, maar ik verstond niet veel van zijn accent ( met mijn schoolduits ) Tot ik er “tilburgse” klanken in herkende, en… ik verstond hem ineens prima !

    Alle talen hebben hun nut, vooràl om kennis op te doen, te comuniceren met veel uiteenlopende mensen en culturen, je op veel plaatsen ‘thuis’ te kunnen voelen, enz enz En ik ben dus niet de énige die dat ( al heel lang ) vindt … groetjes uit Toulouse, hanny

    foto: de Nederlandse stand op het jaarlijkse Talen Forum , Capitol-plein in het centrum van Toulouse, zo’n 152 verschillende talen in deze stad, ook stands met Braille, Gebarentaal, Espéranto, Calligraphie ( Japans, Chinees en Arabisch )

    Liked by 1 persoon

  13. hé, de foto is niet mee gekomen …

    Like

  14. en de leestekens zijn vervormd in de eerste reaktie …

    Like

  15. Suskeblogt zegt:

    Hier in den Belgique bestaat dit fenomeen al heel lang. Hierdoor zijn vele dialecten veranderd in wat men noemt “Verkavelingsvlaams”. Daarmee bedoelt men dat men Nederlands spreekt met een lokale tongval. Ik vind dit geen slechte evolutie. Hierdoor kunnen Vlamingen van verschillende origine elkaar toch gemakkelijk begrijpen zonder een gekunsteld Nederlands taaltje boven te halen.

    Liked by 1 persoon

  16. Monique zegt:

    Interessant artikel!

    Liked by 1 persoon

  17. benjamín zegt:

    Als kind sprak ik zowel Nederlands, als West-Vlaams en Spaans. Ik heb daar nooit enig nadeel van ondervonden. Wel integendeel! Ondertussen beheers ik elf talen en heb ik van tolken en vertalen mijn beroep gemaakt. Ik ben tevens nog steeds een fervente fan van het wondermooie West-Vlaams, dat vogelzang in mensentaal is.

    Liked by 1 persoon

  18. Patty zegt:

    Opgegroeid in Zuid-Limburg kan ik dit natuurlijk alleen maar beamen 😉
    Alhoewel mijn klasgenoten meestal geen problemen hadden met het leren van de Duitse taal, had ik daar wel moeite mee. Thuis spraken wij Nederlands, omdat mijn moeder en ik in Breda zijn geboren. Het dialect van ik van kinderen op school en in de buurt leerde, heeft mij helaas niet geholpen haha.

    Liked by 1 persoon

  19. meninggever zegt:

    Als we zo door gaan met redeneren moeten we blij zijn als er hier straks uberhaupt nog Nedwerlands wordt gesproken. Laten we dat nu eens als uitgangspunt nemen. Iedereen die hier wil leven en succesvol wil zijn spreekt en schrijft NEDERLANDS. De tweede taal is vaak die uit het vroegere thuisland. Engels, Duits, Frans, Chinees, dat snap ik, Spaans ook nog. Maar een dialect?

    Like

  20. Rob Alberts zegt:

    Ik herinner mij een boekje waarin de Amsterdamse buurtdialecten van rond 1900 werden beschreven. Nu wordt er per stadsdeel een eigen straattaal gesproken.
    Ik houd van het eigengereide van Amsterdammers, jong en oud!
    Vriendelijke groet,

    Like

  21. Interessant artikel. Ik denk dat we allereerst wat minder krampachtig kunnen worden op het gebied van taal en kinderontwikkeling. Sommige kinderen zijn wat sneller en andere wat trager, op diverse vlakken. Over de taal; van oudsher wordt dialect geassocieerd met lagere klasse, terwijl in dit voorbeeld juist de kinderen die zowel hun ‘moerstaal’ als ABN spreken er baat bij lijken te hebben. Wat ik me afvraag is wel; waar leg je de grens tussen dialect als taal en slechts ‘spreken met een accent’ mbt de voordelen die ontstaan bij tweetaligheid?
    Hoe dan ook, een kind leren dat er andere talen, gewoonten en gebruiken zijn dan hij in zijn oorspronkelijke leefomgeving leert lijkt mij alleen maar positief voor zijn ontwikkeling 😊

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s