Grenzen van Vier Kwartieren

Arnhem is mijn geboortestad. Grappend zeg ik soms dat ik na vier poepluiers ben weggestuurd. Aan Arnhem heb ik weinig herinneringen. Wel weet ik nog goed dat de bezoekjes en logeerpartijen bij mijn grootouders erg fijn waren. De omgeving van Arnhem vind ik nu nog steeds een mooi wandelgebied. Bij een laatste bezoek aan Arnhem las ik op een oude stadspoort in het centrum over vier kwartieren. In het boek “Gelderland Grensland, 2000 jaar verdeeld en verbonden lees ik meer over de geschiedenis van Gelderland en haar vier Kwartieren.

Tijdens de Romeinse periode liep door de provincie Gelderland de Limes, de rijksgrens van het Romeinse Rijk. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog liep er weer een grens door Gelderland. Het Overkwartier van Gelre in het huidige Limburg bleef bij de Spaanse Nederlanden. De drie Noordelijke kwartieren werden onderdeel van de Republiek der Verenigde Nederlanden.Deze Kwartieren las ik op de oude stadspoort; Overkwartier of Kwartier Roermond, Kwartier Nijmegen, Kwartier Arnhem en Kwartier Zutphen. De Kwartieren Nijmegen, Arnhem en Zutphen vormen ruwweg nu de Provincie Gelderland. Een Hertog maar vier Kwartieren met hun eigen wetten en regels.

Rond 1350 hebben de Bisdommen Luik, Keulen, Munster en Utrecht hun invloed op het grondgebied van Gelre. Deze Bisdommen waren niet alleen kerkelijk van belang. Want deze Bisschoppen waren niet alleen kerkelijke leiders maar ook wereldlijke vorsten. Het Hertogdom Gelre liep over en door verschillende staatsgrenzen. De Hertog van Gelre moest dus wel degelijk rekening houden met deze bisschoppen.

Door het vroegere Hertogdom Gelre en Gulik liepen ook veel taalgrenzen. De Germaans-Romaanse taalgrens, De Niedersaksisch-Nederfrankische taalgrens, De Hoogduitse en Nederduitse taalgrens en de  Nederfrankisch-Nedersaksische taalgrens. In het Zuiden van het Overkwartier werd en wordt nog steeds Middelfrankisch of  Ripuarisch gesproken. Begin 1400 heeft Hertogin Maria van Gelre daar een eenheidstaal van proberen te maken. Met deze eenheidstaal probeerde zij iets gemeenschappelijks te maken van de lappendeken aan gebiedjes en gebieden van het Hertogdom Gelre.

Sinds eind 1500 is het Overkwartier een zelfstandig gewest binnen de Zuidelijke Nederlanden. Zoals de Nederkwartieren Nijmegen, Zutphen en Arnhem onderdeel van de Noordelijke Nederlanden zijn. De scheiding tussen Noord en Zuid loopt dus dwars door het Hertogdom Gelre. Nu zijn er nog steeds Protestantse en Katholieke gebieden en/of gemeenten terug te vinden die hun oorsprong hebben in de Tachtigjarige Oorlog. Het laat zien dat het Hertogdom toen vooral een bestuurlijke lappen deken was en geen aaneengesloten gebied.

Met de inval van de Duitser aan het begin van de Tweede Wereld Oorlog heeft Gelderland heel kort een opgeschoven grens met Duitsland gehad. Tijdens de bevrijding aan het eind van de Tweede Wereld Oorlog liep er weer een grens door de Provincie Gelderland. De Operatie Market en Garden zorgde wel voor een bevrijding van de Stad Nijmegen. Maar de aanval op Arnhem bleek een  brug te ver te zijn. Deze mislukking maakte dat Gelderland boven de Rivieren moest wachten op haar bevrijding.

Na de bevrijding zijn er voor Gelderland bij Wyler, Elten en Dinxperlo tijdelijke grenscorrecties geweest.

In 1960 is er een Provinciale grens verschoven. De gemeente Veenendaal en haar Gelderse deel kwam in haar geheel in de Provincie Utrecht te liggen.

Met deze opsomming van de Geschiedenis van de Provincie Gelderland; Voel ik mij een Arnhemmer en/of Gelderlander? Nee, sinds ik in de Bijlmermeer woon voel ik mij een wereldburger. Maar zoals ik de achtergrond van mijn buren probeer te leren, zo heb ik nu ook een deel van de Geschiedenis van Gelderland gelezen.

Of het nu de Taal, de Religie, cultuur of tradities zijn allemaal hebben zij invloed op mijn leven en mijn denken. Of mijn geboorte en de periode van vier poepluiers mij gevormd hebben tot een Gelderlander? Ik denk het niet.

Gelderland, Grensland, 2000 jaar verdeeld en verbonden.

http://www.tilt.nl

ISBN 978-9-46004-300-0

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in persoonlijk en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

24 reacties op Grenzen van Vier Kwartieren

  1. constant•ino zegt:

    Heel interessante geschiedenisles, Rob. Hoe een relatief klein gebied toch heel veel veranderingen en strijd kan hebben meegemaakt. En hoe moeilijk het soms blijkt om dicht bij elkaar gelegen plaatsen, ook met gelijksoortige belangen, tot een vorm van eenheid te brengen. In dat licht bezien is het helemaal niet zo vreemd dat het samensmeden van een gebied zo groot als Europa niet van een leien dakje gaat, áls het al gaat. Met mijn Achterhoekse afkomst een broederlijke groet!

    Geliked door 2 people

  2. wdfyfe zegt:

    I know the feeling. I was born 1600 kilometre from here and even though Vancouver is my home I still feel a kinship for my home town. Likewise for Phoenix and Seattle where I lived for many years. So, I guess, as you are a modern European, I’m actually a North American — not as much history but…

    Geliked door 1 persoon

  3. fietszwerver zegt:

    mogge Rob
    je zou er van op tilt slaan
    wat is er in dat mooie gebied veel gebeurt over de eeuwen heen
    de oude Romijnse Grens is nu een mooie fiets en wandel Limes route

    mooi weer groet

    Geliked door 1 persoon

  4. Lehti Paul zegt:

    Dank voor deze opfriscursus over Gelderland. Heel interessant.

    Geliked door 1 persoon

  5. Matroos Beek zegt:

    Veel geschiedenis op een kleine oppervlakte. Interessant. Ook interessant hoe snel mensen zich aanpassen aan andere culturen en omgevingen. Je maakt het je al snel eigen. Het is niet altijd waar je wiegje staat dat je thuishoort. Je kan er zelfs totaal van vervreemden zodra je je elders gaat nestelen. Hartelijke groet!

    Geliked door 1 persoon

  6. egoecho zegt:

    Weer een geschiedenis rijker, dank je. Zoals je weet heb ik door de jaren heen een zwak voor Arnhem en omgeving, des te leuker dit te lezen.

    Geliked door 1 persoon

  7. Bertie zegt:

    Mooie geschiedenisles Rob. Het lag ingewikkeld met die grenzen en hertogdommen.
    Goed dat het veranderd is, zo vredig waren die oude tijden niet. Dat lees je in alle oude geschriften van je omgeving.

    Geliked door 1 persoon

  8. Sjoerd van bVision zegt:

    Zo leef ik ook al mijn hele leven in Zuid-Limburg, dat is mijn thuis. Ook al ben ik 100% van Friese afkomst.

    Geliked door 1 persoon

  9. Barbie zegt:

    Altijd interessant om na te denken over de culturen om je heen en wat er allemaal invloed gehad heeft op jouw vorming.

    Geliked door 1 persoon

  10. gemma1952 zegt:

    Een interessant stukje historie.

    Geliked door 1 persoon

  11. Rebbeltje zegt:

    Even meer met gemis bezig dan met geschiedenis…
    En is het warm ? Waar haha

    Geliked door 1 persoon

  12. Een mooie geschiedenisles Rob! Erg interessant!

    Geliked door 1 persoon

  13. Suskeblogt zegt:

    De geschiedenis over deze streek gaven ze niet in de lessen geschiedenis toen ik op school zat. Dit is interessant om lezen.

    Geliked door 1 persoon

  14. Heel interessante les, meester Rob!
    Ik had minstens een afbeelding van een poepluier verwacht.

    Geliked door 1 persoon

  15. fietszwerver zegt:

    ha die Rob
    ja ook ik deed rustig aan , liep nog 2 wijkjes folders weg en de rest van de dag in de rustmode
    voor wo en zaterdag staan de wandelingen gepland

    fijne avond groet

    Geliked door 1 persoon

  16. tagrijn zegt:

    Fijn stuk, zeg. Ik logeerde vroeger vaak met mijn ouders bij een zus van mijn moeder die op de Brouwerijweg woonde. Wat me altijd is bijgebleven zijn de trolleybussen en de waterval van Sonsbeek omdat je daar achter kunt lopen. Vond ik als kind heel spannend.

    Geliked door 1 persoon

  17. Villasappho zegt:

    Geweldige interessant om te lezen. Wist er maar een beetje van.

    Geliked door 1 persoon

  18. Kakel zegt:

    Dat een klein gebied zoveel geschiedenis herbergt. In een historische roman heb ik er heel veel over gelezen. Ik ga het boek reserveren bij de bieb. Dank voor je tip!
    Warme groet.

    Geliked door 1 persoon

  19. fietszwerver zegt:

    mogge Rob
    jij ook een fijne dag

    wandel groet

    Like

  20. meninggever zegt:

    Ik ben al zo blij dat ik de geschiedenis van de hoofdstad een beetje ken en dat ik elke dag nog nieuwe feiten tegenkom. Arnhem ken ik van een aantal bezoekjes door de decennia heen. Vind het niet de mooiste stad in de Gelderse Provincie, maar het niet veraf gelegen RoZendaal enn de Posbank kunnen me zeer bekoren…

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.