Als de dijken wijken …

Uit de Wadden Nieuwsbrief nr 17

Door Hans Revier
De door de klimaatverandering veroorzaakte versnelde zeespiegelstijging stelt het waddengebied voor grote uitdagingen. Het is zeer de vraag of traditionele dijkenbouw voldoende veiligheid kan bieden. Nieuwe concepten zijn in ontwikkeling waarbij schoorvoetend wordt nagedacht over het teruggeven van land aan de zee. In Denemarken onderzocht men wat daar de ecologische gevolgen van zijn.

Inpolderingen

Na de laatste ijstijd bewoonden de mensen in het waddengebied, dat uit uitgestrekte kwelders en veenmoerassen bestond, kwelderwallen en wierpen terpen op om aan periodes met hoog water het hoofd te bieden. Vanaf ongeveer het jaar 1000 beschikte men over de technische kennis en middelen om dijken aan te leggen en het ingepolderde land te ontwateren. Dit had tot gevolg dat op het ingepolderde land geen slib meer werd afgezet en het niet langer meegroeide met de zeespiegelstijging. Dit proces werd versterkt door inklinking, zodat de polders beneden het zeeniveau kwamen te liggen. Dijkdoorbraken kregen daardoor desastreuze gevolgen. Als antwoord hierop werden de dijken steviger en hoger. De huidige deltadijken hebben nu een kruinhoogte van rond de 9 meter.

Managed retreat

Aangezien zich nu al ruim 60 jaar geen dijkdoorbaak heeft voorgedaan is het gevoel van veiligheid bij de kustbewoners groot. Niettemin baart de zeespiegelstijging zorgen. De meest pessimistische scenario’s komen al tot enkele meters in de komende eeuw. Los van de vraag of de sedimentatieprocessen in de Waddenzee een dergelijke stijging zouden kunnen bijhouden, is er de zorg of de traditionele dijkenbouw nog wel afdoende is om ons te beschermen. Naast versterking van de kustverdediging denkt men in Europa ook na over andere strategieën. De meest vergaande is het land teruggeven aan de zee, met Engels gevoel voor understatement ook wel ‘managed retreat’ genoemd. Door invloed van de zee weer toe te staan kan land aanslibben en meegroeien met de zee.

Kolonisatie

Een dergelijke kustverdedigingsstrategie is in het Nederlandse waddengebied nog niet echt uitgevoerd. Ook het effect van het land teruggeven aan de zee is daarom niet goed bekend. In Denemarken, in het noorden van het in de Oostzee gelegen eiland Funen, is ruim 600 ha in 1871 ingepolderd land in 2014 weer teruggegeven aan de zee. De kolonisatie van deze voormalige landbouwgronden door mariene bodemdieren is systematisch onderzocht. Daarbij stond de vraag centraal of zich hier weer een waardevol marien ecosysteem kon ontwikkelen. Uit veldwaarnemingen, ondersteund door laboratoriumexperimenten, blijkt dat wormen een grote rol spelen in de ecologische ontwikkeling van dit gebied. Nadat het eerste zeewater over de graslanden stroomde, konden in het eerste jaar na de ontpoldering dichtheden tussen de 3600 en 6800 individuen per m2 geteld worden.

Bioturbatie

Vooral de zeeduizendpoot (Nereis diversicolor) en de exotische polychaet Polydora cornuta werken de bodem om (bioturbatie) en zorgen dat andere bodemdieren zich kunnen vestigen. Later volgen de rode draadworm (Heteromastus filiformis), de slijkgarnaal (Corophium), kokkels en mosselen. De onderzoekers verwachten dat na deze eerste kolonisatie, waarbij vooral de wormen door bioturbatie de koolstofcyclus in het sediment weten te veranderen, meer organismen zich gaan vestigen. Zo neemt de biodiversiteit toe en kan in luttele jaren weer een complex voedselweb ontstaan. Het eens ingepolderde land verandert zo weer in een waardevol marien ecosysteem.

 

Bronnen

Valdemarsen, T., Quintana, C. O., Thorsen, S. W., & Kristensen, E. (2018). Benthic macrofauna bioturbation and early colonization in newly flooded coastal habitats. PloS one, 13(4), e0196097. http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0196097

 

Reise, K. (2017). Facing the Third Dimension in Coastal Flatlands: Global Sea Level Rise and the Need for Coastal Transformations. GAIA-Ecological Perspectives for Science and Society, 26(2), 89-93. http://epic.awi.de/44953/1/GAIA2_2017_089_093_Reise.pdf

 

  1. Schuttenhelm (2018). De zeespiegel stijgt niet langs een liniaal. Weblog op: https://www.onsgetij.nl/versnelling-zeespiegelstijging/ 

 

 

Advertenties

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in eten en drinken, Natuur en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

21 reacties op Als de dijken wijken …

  1. Interessant stuk Rob.
    Om de grote rivieren meer ruimte te geven bij hoog water heeft men reeds hetzelfde gedaan; land teruggegeven aan het water.

    Liked by 1 persoon

  2. Rebbeltje zegt:

    Het blijft opletten geblazen…
    we staan er te weinig bij stil dat het echt aan het veranderen is
    Groetjes

    Liked by 1 persoon

  3. Matroos Beek zegt:

    Ik woon onder de dijk/duinen. Voor onze deur heeft men een groot gebied (vruchtbare landbouwgrond) weer onder water gezet. Het project is echter nog niet af. Men zal de getijdenklok die het zoute water moet laten in- en uitstromen volgend jaar vermoedelijk activeren. Wat het effect zal zijn, zal ik hier dus op de voet kunnen volgen. Voorlopig is het een geweldige landingsplaats voor trekvogels. Helaas zijn er plannen om er 400 vakantiewoningen in te droppen… 😞☹️ Laat ons hopen dat er geen dijken meer breken. Hier is hij wel gigantisch landinwaarts verbreed met robuuste duinen. Zodoende komen die duinen nu tot de achterdeur, wat op zich heel leuk en mooi is.

    Liked by 2 people

  4. Leo zegt:

    Er is een mooi stukje natuur gekomen in Funen Gyldensteen Strand, als ik nu hoor dat het leven verdwijnt in het veluwe meer…denk ik…laat die dijk weg….maar ja…dat gaat niet hè.

    Liked by 1 persoon

  5. Interessante materie. Als we ons lage landje op de lange termijn op zijn minst deels bewoonbaar willen houden, dan zullen er toch andere strategieën moeten worden ontwikkeld in de strijd tegen het water.

    Liked by 1 persoon

  6. Raad idee om land terug te geven aan de zee, waar we eeuwenlang proberen het omgekeerde te realiseren.

    Liked by 1 persoon

  7. Bertie zegt:

    Interessante materie.
    Het belang van de wormen was me bekend, dat men in Funen al zo ver was nog niet.

    Liked by 1 persoon

  8. Suskeblogt zegt:

    Hopelijk geen toestanden meer zoals in 1953.

    Liked by 1 persoon

  9. fietszwerver zegt:

    interessant blog Rob
    bij de rivieren heb ik het gezien dat men die meer ruimte gaf , hoe dat bij de zee gaat werken is nog afwachten , gelukkig hebben we een blogmaatje die op de 1ste rij zit 🙂
    fijne avond groet

    Liked by 1 persoon

  10. Sjoerd zegt:

    Aan mijn lijf geen polonaise, ik woon op meer dan 100 meter boven de zeespiegel. Het is voorspelbaar wat er gaat gebeuren, maar het voortschrijdend inzicht geeft aan dat men het destijds niet goed heeft gedaan.Het land waar men woont moet altijd boven de zeespiegel liggen, anders doe je iets verkeerd en kan de zee het uiteindelijk weer winnen van het menselijk vernuft. De natuur overwint uiteindelijk alles.

    Liked by 1 persoon

    • fialas zegt:

      makkelijk praten Sjoerd, die kustbewonrs moesten wel, ze werden op de hielen gezeten door stammen uit het oosten, die op hun beurt ook weer opgejaagd werden door de Hunnen of zoiets, .Er waren geen grenzen en geen IND.

      Liked by 1 persoon

  11. valhalla zegt:

    Alsof het land ooit ‘van ons’ was ook… Maar dat is een ander verhaal.
    Een interessant stuk. Ik vind het altijd magisch te zien hoe snel de natuur korte metten maakt met onze briljante bouwwerken als we even niet opletten.

    Liked by 1 persoon

  12. fietszwerver zegt:

    denk het niet Rob 🙂
    heb geen hoogte vrees , maar schommels en draaimolens maken mij kotsmisselijk 🙂
    slaap wel groet

    Liked by 1 persoon

  13. perdebytjie zegt:

    Interessante artikel , Rob. Dit is nogal skrikwekkend om te dink dat dele van julle land onder seevlak is.

    Liked by 1 persoon

  14. interessant, maar dat is al gezegd

    een geurig groetje

    Liked by 1 persoon

  15. Teruggeven aan de zee! Ik ben benieuwd naar de discussies daarover in het Noorden. In Zeeland heeft dat i.v.m. de onderwaterzetting van de Hedwigepolder heel wat voeten in de aarde/water gehad.

    Liked by 1 persoon

  16. gewoonanneke zegt:

    Ik woon ook ruim onder de zeespiegel, dicht bij ons is het allerlaagste punt in de Zuidplaspolder in Nieuwerkerk aan den IJssel. Daarom heb ik maar een vriend uitgezocht in Apeldoorn, als het water te hoog wordt kan ik altijd nog naar hem toe gaan. (Zeg ik altijd als grap tegen hem 😉 )

    Liked by 1 persoon

  17. joke_dev zegt:

    Ken er niets van maar hoor altijd, wat je van de zee wegneemt neemt ze altijd terug

    Liked by 1 persoon

  18. meninggever zegt:

    In Zeeland kent men die teruggave aan de zee allang. Het slib blijft achter en geeft het land voor de dijken meer body. Maar dat je de dijken hoog houdt daar lijkt me logisch. Teruggeven van ons land aan de zee zoals het vroeger was lijkt me gezien de massale bevolking van onze streken niet handig of verstandig. Ik denk overigens dat wij meer last krijgen van de hoge waterstanden in de rivieren dan die van de zeespiegel. Wij bouwen nog steeds in de oude stroomgebieden van die waterige oerstromen, zonder goed na te denken wat er gebeurt als de gletsjers smelten of het water met bakken uit de hemel komt. Duitsland (Moezelstreek, Beieren, Sachsen) hadden de afgelopen weken te maken met enorme wateroverlast door onweersbuien. Alles spoelde van de straat, de kelders liepen onder. Al dat water komt ook stroomafwaarts. En waar monden die rivieren uit in de zee? Precies. Kortom, nadenken over bescherming gaat niet alleen over de zee…

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.