Zigeunerwoorden

Mijn moeder sprak nooit positief over zigeuners. Bang voor diefstal liet ze vreemden nooit binnen. Voor ons huis lag altijd onze herder te slapen. Haar opmerking was altijd dat alleen het optillen van zijn linkeroor voldoende was om vreemden af te schrikken.

Apart om dan nu te ontdekken dat wij toch zigeunerwoorden gebruikten.

Zo spraken wij thuis over een joekel : een zigeunerwoord voor een groot voorwerp of groot persoon (ook wel joekert, tjoekel of sjoeker genoemd) – afkomstig van giuchél: hond en in elk geval sinds 1565 in de Nederlandse taal gebruikt en door jonkheer Johan van Ewsum, op zijn borg te Middelstum (prov. Groningen), opgetekend in het werkje Clene gypta sprake. Hij noteerde, in gesprek met enkele gasten uit ‘klein-Egypte’ (gypsies), 52 woorden waaronder ‘joekel’ (siiukel). De term joekel staat verder onder meer in de Rotterdamse roman Polletje Piekhaar van Willem van Ipendaal uit 1935, die schrijft: ‘een klein wit joekeltje. Net een dotje poesketoen, maar blaffe as de tering!’ Via de betekenis ‘hond’ is de term gebruikt voor ‘grote hond, van waaruit de betekenis ‘groot ding’ is ontstaan.

Ook gebruikten wij het woord bink: stoere kerel, forse man, lomperd – afkomstig van het zigeunerwoord béng, being, beinck: duivel. Onduidelijk is waarom bink later ‘stoere kerel’ is gaan betekenen. Het woord wordt in elk geval sinds 1500 in de Lage Landen gebruikt.

Meer zigeunerwoorden zijn te lezen in de volgende link:

https://historiek.net/zigeunerwoorden-nederlands-roma/76392/

Advertenties

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Kinderen, persoonlijk en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

25 reacties op Zigeunerwoorden

  1. Vrouwtje Jas zegt:

    Heerlijk, de herkomst van woorden! Dank je wel Rob. Het is zo leuk om te weten waarom je zegt wat je zegt! Voor wie wil weten waar onze spreekwoorden vandaan komen… Lees “Waarom mussen nooit dood van het dak vallen” van Friederike de Raat.

    Liked by 1 persoon

  2. Karel zegt:

    Toch leuke herinneringen aan hoe er indertijd thuis gesproken werd Rob
    Fijne avond groet en fijn weekend

    Liked by 1 persoon

  3. Matroos Beek zegt:

    Zigeuners werden altijd gestigmatiseerd. Roma zijn bij voorbaat verdacht. Nog steeds, helaas.
    Net goed dat men dan toch hun taal gebruikt. Dit was nieuw voor mij. Leuk logje.
    Nog een fijn weekend.

    Liked by 1 persoon

  4. Bertie zegt:

    Altijd gedacht dat het Joodse uitdrukkingen waren, blijkt het toch anders te zijn.
    Misschien kwamen de aschkenasim in contact met de ziegeuners? Beide volken reisden door Europa.

    Liked by 1 persoon

  5. gewoonanneke zegt:

    Wat leuk om te weten. Bij ons in de buurt toen ik jong was, waren er eigenlijk geen zigeuners. Weet nog toen er een zigeunerkamp kwam dat die praatjes wel de ronde deden, dieven en onbetrouwbaar.

    Liked by 1 persoon

  6. perdebytjie zegt:

    Baie interessant, Rob!

    Liked by 1 persoon

  7. Ook mijn grootmoeder kreeg rillingen over zich heen bij het horen van het woord ‘zigeuner’. Waarschijnlijk ooit slechte ervaringen mee gehad…

    Liked by 1 persoon

  8. KnutzEls zegt:

    Ook gedacht dat het uit het Jiddisch kwam. In Rotterdam inderdaad vaak gebruikte woorden. Lekker binkie zei ik vroeger over een leuke jongen. En dan dacht echt niet aan een duiveltje 😁

    Liked by 1 persoon

  9. en zo leren we iedere dag weer wat

    Liked by 1 persoon

  10. HesterLeyNel zegt:

    Die herkoms van woorde en uitdrukkings is altyd interessant en dit maak jou ook bewus van gebeure in die geskiedenis wat andersins vergete sou bly.

    Liked by 1 persoon

  11. Wieb zegt:

    Zowel bink als joekel(tje) veelvuldig gebruikt.
    Angst voor zigeuners (het onbekende, het andere) zit diepgeworteld, en niet altijd onterecht.

    Liked by 1 persoon

  12. Interessant om te weten.

    Liked by 1 persoon

  13. Suskeblogt zegt:

    Ik herinnerme nog goed toen ik bij de nonnekes in het kleuter zat er op een dag grote paniek was onder de nonnen. Een groep sigeuners reden langs de school. Er werden geen kindjes ontvoerd.

    Liked by 1 persoon

  14. Geen idee dat dat zigeunerwoorden waren. Wij gebruikten ze ook en nog eigenlijk! Leuke weetjes.

    Liked by 1 persoon

  15. shivatje zegt:

    Hier zijn maar heel weinig zigeuners te bespeuren.
    Maar denk dat heel wat woorden ook door ons gebruikt worden.

    Aum Shanthi

    Liked by 1 persoon

  16. Ik dacht dat het woord “Zigeuner” niet meer mocht, dat het in de categorie van Indiaan, Neger en Eskimo viel.
    Maar dat van die woorden wist ik niet.

    Liked by 1 persoon

  17. Villasappho zegt:

    Bijzonder die woorden ik gebruik ze ook maar wist niet dat dat daar vandaan kwam.

    Liked by 1 persoon

  18. Sjoerd zegt:

    Zo nemen we overal wet wat van op. Het verschilt dan ook nog per provincie…

    Liked by 1 persoon

  19. wat leuk, dank je dat heb ik nooit geweten.

    Liked by 1 persoon

  20. Taal is toch zo bijzonder, de herkomst van woorden reuze interessant. Leuk blog.

    Liked by 1 persoon

  21. Zo dachten ze bij ons vroeger ook over zigeuners. Leuk te weten waar die woorden weg komen.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.