Watertekort?

Van NemoKennislink krijg ik een publicatie over Water verdelen bij schaarste:

Tijden van watertekort dwingen tot het maken van keuzes. Welke activiteiten waar water voor nodig is moeten als eerste worden stilgelegd?

Begin vorige week gingen de alarmbellen af bij drinkwaterbedrijf Vitens, dat 5,8 miljoen Nederlandse huishoudens van water voorziet. De vraag naar water was meer dan 30 procent hoger dan gebruikelijk en naderde de grens van wat het bedrijf aankon.

En dus ging een waarschuwing de deur uit: stop met het besproeien van tuinen en het vullen van zwembadjes, douche niet te lang, en draai je was bij voorkeur ’s nachts. Anders zou de waterdruk wel eens zo laag kunnen worden, dat er op sommige plaatsen niks meer uit de kraan komt.

In Nederland geldt het als vanzelfsprekend dat er altijd ruim voldoende schoon drinkwater beschikbaar is. We spoelen er zelfs de wc mee door. Maar de hete lente en zomer, de lage grondwaterspiegel en het opgelopen gebruik doordat veel mensen thuis werken en in eigen land op vakantie gaan, zorgen op dit moment voor schaarste.

Om dat te voorkomen moet het waterbeheer anders – daarover zullen we de komende tijd een aantal artikelen maken. Maar hoe verdeel je het water, als het toch nog schaars wordt?

Van wie is het water?

Drinkwaterbedrijven kunnen het besproeien van de tuinen wel afraden maar niet verbieden. Daarvoor moeten ze bij het Ministerie van Waterstaat en Infrastructuur zijn. De beleidsmakers zullen bij watertekorten echter niet alleen naar de drinkwatervoorziening kijken: als de waterstanden in de vaarwegen te veel dalen komt de binnenscheepvaart in de problemen, landbouwers hebben water nodig om hun gewassen te besproeien, en als de veengronden droogvallen leidt dat tot veenoxidatie, bodemdaling en soms zelfs bezwijkende veendijken, zoals in 2003 in het dorpje Wilnis. Er moesten toen 1500 mensen geëvacueerd worden, bijna een kwart van alle dorpsbewoners.

En dan hebben we de natuur en de industrie nog niet eens genoemd.

Verdringingsreeks

Om de verdeling van het water bij schaarste in goede banen te leiden, heeft de overheid de ‘verdringingsreeks’ opgesteld – een setje voorrangsregels voor de verdeling van het beschikbare (zoete) water in tijden van tekort. Uitgangspunt is dat vooral de onomkeerbare schade met een hoge impact beperkt wordt: scheuren in een veendijk zullen niet uit zichzelf herstellen als het weer gaat regenen, en een dijkdoorbraak kan grote gevolgen hebben, zoals in Wilnis bleek. Als voor de stabiliteit van waterkeringen dus water nodig is – bijvoorbeeld om zo’n veendijk nat te houden – zou de landbouw een verbod op sproeien opgelegd kunnen worden.

“Ook onomkeerbare schade in de natuur met veel impact heeft een hoge prioriteit”, vertelt Judith ter Maat, waterbeheerdeskundige bij onderzoeksinstituut Deltares. “In sommige natuurgebieden kunnen belangrijke soorten definitief verdwijnen als gevolg van verdroging.”

Daarnaast speelt de economische schade een rol, vertelt onderzoeker Stijn Brouwer van het wateronderzoeksinstituut KWR. “Zo hebben kapitaalintensieve gewassen zoals fruit, bloembollen en groente uit de glastuinbouw voorrang op de rest van de landbouw.” Bij deze gewassen kan – afhankelijk van het seizoen – een totale mislukking van de oogst dreigen bij watertekort, terwijl dat vaak met een relatief kleine hoeveelheid water te voorkomen is.

De Overheid: De verdringingsreeks geeft de prioriteit aan van de problemen die met droogte samenhangen, en op grond waarvan de verdeling van het zoete water wordt bepaald.

Drinkwater zit in categorie 2 van de verdringingsreeks. Niet omdat het niet belangrijk is, maar omdat de voorraad zo groot is dat hier in de praktijk nooit problemen mee zijn, schrijft de Rijksoverheid optimistisch op zijn website.

Toch waren er al eerder problemen met drinkwater, zegt Ter Maat. “In 2018 was door de langdurige droogte voor de kust van het Noord-Hollandse Andijk het IJsselmeer zo zout geworden, dat het voor het drinkwaterbedrijf PWN minder geschikt was om er drinkwater van te maken. En er was onvoldoende zoetwater vanuit de IJssel om het IJsselmeer ‘door te spoelen’ en het zoutgehalte zo te laten dalen.”

Inmiddels is het RIVM dan ook begonnen met het opzetten van een ‘escalatiesysteem’. Hierin wordt omschreven waar je drinkwater nog voor mag gebruiken bij verschillende gradaties van een drinkwatertekort. In een crisissituatie is dat alleen nog voor consumptie, gezondheidsdoelen en hygiëne.

Maar welke maatregelen sorteren nu eigenlijk het meeste effect, en hoe lastig vinden mensen het om ze te volbrengen? Daar hebben Brouwer en zijn collega’s bij KWR afgelopen jaar onderzoek naar gedaan. De wetenschappers vroegen onder meer aan duizend mensen om zeven mogelijke verboden voor watergebruik te rangschikken op hoe vervelend ze die zouden vinden (douchen, drinken, de wc doortrekken en tanden poetsen stonden daar niet bij).

Het vervelendst vond men een verbod op het gebruik van de wasmachine, het minst vervelend het verbod op het gebruik van de hogedrukreiniger. Doorgaan met ramen lappen vond men, verbazingwekkend genoeg, belangrijker dan het vullen van zwembadjes. Brouwer: “Ja, de enquête is in februari afgenomen. Ik kan me voorstellen dat mensen nu iets anders over die badjes zouden invullen.”

Een verbod op een zwembad in de tuin is wel erg effectief, voegt hij eraan toe. “Het waterverbruik varieert van een paar honderd tot meer dan 50000 liter. Als je bedenkt dat een douchebeurt gemiddeld 64,4 liter kost, zie je dat je met het water uit een groot model zwembad pakweg 800 keer kan douchen.”

Of vier jaar lang het toilet doorspoelen – want dat kost gemiddeld 34,6 liter per dag.

Verboden, verboden… We zijn geen dictatuur, zoals Mark Rutte ons afgelopen tijd – zij het in andere context – regelmatig voorhield. Zijn Nederlanders niet volwassen genoeg om zelf een beetje op hun waterverbruik te letten? Nee, dat lukt niet zomaar, blijkt uit literatuuronderzoek naar de effectiviteit van gedragsveranderingstactieken en waterbesparing van Brouwer en zijn collega’s. “Niet alleen moeten mensen zich dan bewust zijn van het probleem, maar daarnaast moeten ze er op de juiste momenten aan denken. Veel watergebruik gaat op de automatische piloot – je realiseert je vaak pas na het douchen dat je er weer te lang onder hebt gestaan.”

Technische oplossingen, zoals waterbesparende douchekoppen, hebben als voordeel dat je er maar één keer aan hoeft te denken. Brouwer: “Die leveren per minuut douchen een besparing van bijna 1 liter water – zo’n 7 liter per douchebeurt.”

Subtiele tactieken zoals het vergelijken met anderen (de helft van de Nederlanders kocht al een waterbesparende vaatwasser!) of een duwtje in de goede richting geven (waterbesparende kranen goed in het zicht zetten in de bouwmarkt – zoals de supermarkt al doet met snoep en chips) kunnen daarbij goed werken.

En anders is er natuurlijk nog geld. “In Vlaanderen werken ze met een basistarief en een twee keer zo hoog comforttarief voor drinkwater”, vertelt Brouwer. In Halle bijvoorbeeld betaal je dat basistarief voor 30 m³ (30000 liter) water per wooneenheid plus 30 m³ per bewoner per jaar. Brouwer: “Wat je ook kan doen, is een dal- en piektarief invoeren, vergelijkbaar met de prijs van energie, om hiermee de piekmomenten af te vlakken.” Voor drinkwater treedt de piek vooral op tussen 18.00 en 22.00 uur. Brouwer: “Dan wordt op warme dagen zoals vandaag veel extra water gebruikt voor het sproeien van de tuin, het vullen van zwembadjes en om te douchen.” Voorwaarde is dan wel dat mensen een slimme watermeter hebben, en nu is dat in Nederland nauwelijks het geval.

Uiteindelijk is het vooral belangrijk de waterschaarste waarbij de verdringingsreeks nodig is zo lang mogelijk te voorkomen, zegt Ter Maat, ook als extreme droogte door klimaatverandering steeds vaker voor gaat komen. Nederland moet in natte perioden het water dus beter zien vast te houden, om bij in droge tijden een grotere voorraad te hebben. Over hoe we dat kunnen doen, zal NEMO Kennislink de komende weken gaan schrijven.

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/water-verdelen-bij-schaarste/?news_letter=true&utm_medium=email&utm_campaign=NEMO%20Kennislink%20Nieuwsbrief%2014%20augustus%202020%20-%20Hoe%20verdelen%20we%20ons%20drinkwater%20tijdens%20droogte&utm_content=NEMO%20Kennislink%20Nieuwsbrief%2014%20augustus%202020%20-%20Hoe%20verdelen%20we%20ons%20drinkwater%20tijdens%20droogte+CID_2a36397a3bfaced95969a33f2fbdc3e5&utm_source=Email%20marketing%20software&utm_term=Water%20verdelen%20bij%20schaarste

 

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in duurzame energie, eten en drinken, gezondheid, Natuur en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

19 reacties op Watertekort?

  1. Sommige stukken tekst komen tweemaal voor… Interessante materie verder 🙂

    Geliked door 1 persoon

  2. Probleem dat ook bij ons geldt. Hoe lang zal het duren vooraleer zeewater wordt ontzilt??

    Geliked door 1 persoon

  3. Karel zegt:

    interessant Rob
    en als je dit dan zo leest , snap je toch niet dat er plannen waren/zijn om het Markermeer droog te leggen 😦 , nog minder voorraad zoetwater

    rustige zondag groet

    Geliked door 1 persoon

  4. Folkert Buiter zegt:

    Rob,

    Goed verhaal. Waarom gebruiken we niet veel meer water dat naar de zee stroomt? Zuiveren zoals op Curaçao en gebruiken voor industrie, wc spoelen, irrigatie/beregening en op peil houden water in sloten? Op Curaçao maken ze er prima drinkwater van. Men wacht met investeren tot het te laat is. Betalen we allemaal iets meer (50%) voor het water en betaalt de industrie dezelfde prijs.

    Vriendelijke groet,

    Folkert Buiter Odin Wenting Bouwadvies B.V. 0031 (0)6 40790398

    Op zo 16 aug. 2020 om 09:02 schreef Blogger uit Amsterdam-ZuidOost :

    > Rob Alberts posted: “Van NemoKennislink krijg ik een publicatie over Water > verdelen bij schaarste: Tijden van watertekort dwingen tot het maken van > keuzes. Welke activiteiten waar water voor nodig is moeten als eerste > worden stilgelegd? Begin vorige week gingen de alarm” >

    Geliked door 2 people

  5. Dhyan zegt:

    Kijkt daar komt ineens de slimme watermeter om de hoek kijken. Heel slim om die op afstand te kunnen aflezen en mensen daarmee controleren. Misschien wel zo slim te maken dat bij overmatig gebruik van water de doorvoer kan worden afgeknepen of zelfs stilgezet.

    Like

  6. meninggever zegt:

    In Den Haag lieten ‘jongeren’ vele duizenden liters water weglopen door het open draaien van brandkranen op straat. Pure anarchie. Resultaat, de omliggende wijken hadden vrijwel geen waterdruk meer. In sommige steden en dorpen kon men zwemmen in de straten na fikse regen- en onweersbuien. Waar bleef al dat water? We hadden een niet te koude winter, weinig sneeuwval en dus weinig smeltwater in de rivieren. West-Nederland heeft gewoon het normale niveau aan grondwater, geen angst voor de veendijken. Oost-Nederland heeft tot een paar weken terug de grondwaterpeilen zien terugkeren op normaal niveau. De vele regen zijn we nu even vergeten, maar die viel wel. Ook daar. Beprijzen van water zie ik niks in. Typische linkse reflex op een probleem dat eigenlijk niet bestaat. Daarbij betalen we allemaal aan het Waterschap, voor watergebruik, en zo meer. Inclusief belastingen. Die lasten zijn aardig gestegen afgelopen jaren. Zeker na de overstroming in Mijdrecht en Wilnis. Opdat de Waterschappen de dijken kunnen controleren. Kortom….we betalen al veel….niet nog meer s.v.p. En ik blijf tegen verstenen van groen land voor woningbouw…

    Like

  7. Rob Alberts zegt:

    Een financiele prikkel werkt nog steeds het beste.

    Ratio en/of gevoel in de portemonnee is een ieder het makkelijkst te overreden.
    Al levert dat bijvoorbeeld bij de Heilige Koe het meeste gekrakeel op ….

    PS: mijn waterpomp staat nu alweer 2 jaar droog.

    Warme groet,

    Geliked door 1 persoon

  8. bvision zegt:

    gewoon iedereen verplichten om gebruik te maken van grijs water voor alles wat geen drinkwater is. Opvangen regenwater voor besproeiing van je tuin, met een vijfhonderd of duizend liter vat kom je al een heel eind. En Nederland ontvolken, maar dat zal wel weer te rigoureus zijn…

    Geliked door 1 persoon

  9. Interessant. Werd van de week aangesproken dat sproeien niet meer mocht door zo’n zwakzinnige uit mijn dorp. Bel de autoriteiten en laat me met rust, nog niks gehoord. Hij had zo kunnen ruiken dat het putwater was. Gelukkig heb ik nog regenwater en het koude badwater waar ik in had liggen afkoelen, dat ging met een pomp ook zo de tuin in.
    Het idee zou zijn dat er grote opslagtanks zouden komen die water van hoosbuien opslaat ipv dat het zsm het riool in gaat. Helaas zijn dat soort systemen te duur voor de gewone mens.

    Like

    • Rob Alberts zegt:

      In andere landen wordt er met schoon drinkwater en grijs water gewerkt.
      Grote opvangbakken op het dak van nieuwbouw schijnt ook een optie te zijn.

      Het blijft lastig ….

      Warme groet,

      Like

      • Willem zegt:

        Goed beschouwd ben ik groot geworden met grijs water. Mijn geboortedorp was op geen enkele openbare nutsvoorziening aangesloten. We hadden onze eigen (grond)watervoorziening voor drinkwater en onze eigen elektriciteitsvoorziening (24 volt). De (kook)kachel werd met hout, turf of steenkool gestookt en als je het heel modern had, had je ‘oliestook’. Maar dat vonden we, – mijn broers en zussen-, erg stinken. En onze mestvaalt was met een beetje fantasie ook onze riolering. Nu ik er zo over nadenk ben ik opgegroeid in een bijna volledig circulair milieu. Ik heb het nu over de tweede helft jaren ’40 en jaren ’50.
        Wat ik me herinner van de energiecrisis van 1973, – ik werkte toen bij het keurings- in onderzoeksinstituut van de elektriciteitsbedrijven-, was dat er praatgroepen gevormd werden, -ze waren binnen dat bedrijf gek op praatgroepen en ‘denktanks’, dus vroeg of laat was je de klos-, over hoe verder met de toekomst en daarin kwam ook het drinkwater voorbij. Dat we de auto wasten met schoon leidingwater en de wc er mee doorspoelden was eigenlijk idioot (vonden wij).
        Vele jaren later is er geprobeerd om grijs water standaard in de nieuwbouw geïntegreerd te krijgen, maar heeft het niet gehaald. Naar ik begrepen heb waren de belangrijkste redenen ervan dat je dan ook een grijs waterleidingnet moest hebben, -Nederland heeft een van de drukste ondergrondse infrastructuur ter wereld, je vraagt je af wanneer er een werkgroep komt die de problemen ervan voor het bodemleven en de pieren in het bijzonder, in kaart probeert te brengen- en binnen de woningen konden ‘ondeskundige knutselaars’ de leidingnetten gewild of ongewild met elkaar verbinden waardoor de volksgezondheid in gevaar kon komen. Terwijl je toch ook kunt spreken dat je de omstandigheden terugkreeg waarin ik als kind opgegroeid ben.
        Het heeft meer dan 30 jaar geduurd eer er weer voorzichtig over gesproken werd en nog eens 15 jaar later lijkt er een hernieuwde poging op stapel gezet te worden om het in de nieuwbouw te integreren. Hoe was dat spreekwoord ook al weer over langzaam draaiende molens?

        Geliked door 1 persoon

        • Rob Alberts zegt:

          Terug naar de goede dingen uit jouw jeugd is in mijn ogen de oplossing voor veel problemen waar wij nu mee worstelen. Jammer genoeg zien velen dit als een terugkeer naar de Middeleeuwen.

          Stille groet,

          Like

          • Willem zegt:

            het is, denk ik, onvermijdelijk dat er voor een deel teruggegaan wordt naar een vorm van kleinschaligheid die wat weg heeft van die van mijn kindertijd. Terug naar een vorm van kleinschaligheid is dus niet perse een teruggang naar de Middeleeuwen. Maar op deze voet doorgaan kom je vanzelf weer in een periode terecht die verbluffend veel weg zal hebben van het begin van de industriële revolutie, een paar eeuwen geleden.
            Die door de EU gepropageerde schaalvergroting in de landbouw heeft o.a. tot gevolg gehad dat nota bene een klein land als Nederland een van ’s werelds grootste voedselexporteurs is geworden. Dat is m.i. een rechtstreeks gevolg van de enorme schaalvergroting in de landbouw en de nadruk die op de economische groei gelegd is.
            Ik kwam tot dat inzicht door de opmerking van een kennis van me die een bedrijf heeft met zo’n 225 melkkoeien. Hij vertrouwde me toe dat hij uitstekend kon leven van de opbrengst van 25 á 30 melkkoeien, maar dat hij die andere ongeveer 200 nodig had om de investeringen die met de schaalvergroting gepaard gingen, te kunnen financieren. Hij voelde het alsof hij in een vicieuze cirkel terecht was gekomen, waaruit geen weg terug was. Nou is hij wel veeboer in hart en nieren, dus een straf is het niet voor hem, maar vreemd vond hij het wel.

            Geliked door 1 persoon

  10. Heb het belangstelling gelezen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.