Exotische planten

Bij de pollinators lees ik een artikel over exotische planten. Verwaarlozing en onkunde van  de groenbeheerders in mijn woonwijk is de invasieve exoot Japanse Duizendknoop overal aanwezig. De plantsoenen zijn overwoekerd met de plant. Deze plant tast de bestrating en de huizen aan. Maar hoe zit dat met andere exoten? Op de website van de pollinators schrijft Gaya ten Kate erover.

Ruim 1500 inheemse planten kleuren al eeuwenlang het Nederlandse landschap en vervullen vaak een belangrijke ecologische rol. Zo zijn veel insecten, waaronder de meeste bestuivers, afhankelijk van inheemse planten voor hun voedsel of voortplanting. Maar door intensief landgebruik en klimaatverandering wordt een deel van de inheemse planten inmiddels met uitsterven bedreigd. Tegelijkertijd zien we de afgelopen twintig jaar een flinke stijging in het aantal exotische planten in Nederland, zoals citroenmelisse of hyacinten. Exotische planten komen aanwaaien uit verschillende delen van de wereld of reizen (on)bedoeld mee op schepen, auto’s en vliegtuigen. Sommigen maken vervolgens hun intrede in de Nederlandse natuur, maar dat gaat niet altijd zonder slag of stoot. In deze blog beschrijven we daarom alles wat je wilt weten over exoten: wat zijn deze planten, zijn ze schadelijk voor de inheemse natuur, en hoe reageren bestuivers eigenlijk op deze nieuwkomers?

Exoten

De term ‘exotische planten’ duidt op alle planten die hun oorsprong in het buitenland vinden. In principe is de verspreiding van exotische planten een eeuwenoud concept wat men onmogelijk kan voorkomen. Zo is een groot deel van de planten die wij als inheems beschouwen vroeg of laat ook geëmigreerd uit andere delen van de wereld. Toch is deze migratie de afgelopen twintig jaar enorm toegenomen, met name als gevolg van de internationale plantenhandel en klimaatverandering. Door het opwarmende klimaat lukt het plotseling veel planten uit het Middellandse Zeegebied, zoals rozemarijn en lavendel, om zich in ons niet-zo-koude kikkerlandje te vestigen.

De balans tussen inheemse en exotische planten

Exotische planten kunnen een flinke impact hebben op hun omgeving. Voorbeelden van planten die hun omgeving volledig overnemen, zoals de Japanse Duizendknoop, zijn natuurlijk alles behalve positief. Maar exotische planten worden soms onterecht gelijkgesteld aan invasieve planten. Invasieve planten zijn exoten die zo goed zijn aangepast aan het Nederlandse klimaat, dat ze in staat zijn om in korte tijd hun omgeving te domineren, vaak ten koste van een aantal inheemse soorten. In werkelijkheid zorgt slechts 5% van de exoten voor dit soort problemen. De overige 95% is in staat om in harmonie te leven met de inheemse planten.

Exotische planten voor bijen

Een paar maanden geleden laaide een discussie op over de gevaren van exotische planten in Nederland. De grote vraag was, in hoeverre zijn exotische bijenzaden daadwerkelijk helpend voor bestuivers? Er werd gezegd dat, hoewel goed bedoeld, het inzaaien van land met exotische zaden meer slecht dan goed doet voor veel bestuivers. Hoe zit dit?

Veel wilde bijen zijn gespecialiseerd in de bestuiving van inheemse planten. Tegelijkertijd zijn deze planten sterk afhankelijk van die bijen voor hun voortplanting. De eeuwenlange samenwerking tussen de specialistische bij en de inheemse plant is tot in de puntjes verfijnd, waardoor de bestuiving zo efficiënt mogelijk verloopt. Misschien raad je al wat er gebeurt wanneer een van deze twee soorten verdwijnt of in de problemen komt. Juist, de ondergang van de wilde bij en de inheemse plant gaat in veel gevallen hand in hand.  

Toch kunnen wilde bijen ook baat hebben bij de nieuwkomers. Want met de komst van exotische planten wordt de biodiversiteit in een ecosysteem uitgebreid, waardoor bestuivers in principe meer gevarieerd voedsel ter beschikking hebben. Hoewel in eerste instantie soms wordt gedacht dat de meeste bijen en vlinders onvoldoende in staat zijn om deze onbekende planten te bestuiven, blijkt een deel van de bestuivers hier weinig moeite mee hebben. Zelfs specialistische bijen, die over het algemeen kwetsbaarder zijn voor veranderingen in hun omgeving dan hun generalistische soortgenoten, lijken regelmatig in staat een exoot te kunnen bestuiven, zo blijkt uit dit wetenschappelijk onderzoek.

Dit geldt helaas niet voor iedere wilde bij. In zijn boek “Planten van hier” beschrijft Henny Ketelaar het voorbeeld van twee wilde klokjesbijen die lijden onder de achteruitgang van het aantal klokjes soorten in Nederland. Waar de gewone klokjeszandbij inmiddels is verdwenen uit Nederland, was de klokjesdikpoot in staat om zich aan te passen aan exotische klokjes soorten, met als gevolg dat deze bij een vrij stabiele trend vertoont. Het is dus vrij soort-afhankelijk hoe een bij op exotische planten reageert.

Conclusie

Het blijft een lastige discussie, de introductie van exotische planten in Nederland. Hoewel het veel onzekerheid en mogelijk een aantal gevaren met zich meebrengt, kunnen exotische planten wel degelijk een positieve werking hebben op een ecosysteem. Toch is het goed om voorzichtig te blijven en niet roekeloos elke exotische plant in ons land te introduceren. We willen toch voorkomen dat één plant een ecosysteem volledig overneemt en andere soorten geen kans geeft te overleven. In dit geval neem je daarom misschien liever het zekere voor het onzekere, en is het goed om je bewust te zijn van de mogelijke impact van een exotische plant op zijn omgeving. Maar zijn exotische planten de onderuitgang van bestuivers? Dat gelukkig niet.

https://www.thepollinators.org/blog/exotische-planten-een-verrijking-of-de-ondergang-voor-bestuivers

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Biologie, eten en drinken, Geen categorie, gezondheid, Natuur en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

17 reacties op Exotische planten

  1. Met de uitheemse planten in ‘vrije loop’ heden ten dagen, trof ik jàren geleden, (voor het Kerst-Circus met de oude clown Popov) in de bomen van het Malie-veld in Den Haag, veelkleurige vogels, ik wist niet wat ik zag, parkieten in alle kleuren, zeker ook niet inheems en dàt in een winterse sneeuwperiode … In mijn huis bevinden zich ook velen exotische planten, maar alleen in grote potten door mijzelf geplant …

    Geliked door 1 persoon

    • Ik weet niet of deze ‘wildgroei’ de inheemse flora uitroeit of dat ze al of niet niet bestoven / bevrucht blijven worden, maar het is in de Natuur zoals met de talen : ’t is lévend, wat veranderingen inhoudt, zoals met het Nederlands, waarin ik stééds méér engels in hoor / zie, maar ja, ook een lévende taal hè …. Dit laatste is ‘off topic’ ofwel : buiten het onderwerp…

      Like

    • ik dacht een foto van mijn uitheemse – indoor ( binnenshuis- ) jungle had geplaatst ?

      Like

  2. Exotische dames vind ik dan een verrijking voor onze samenleving!

    Geliked door 3 people

  3. Karel zegt:

    exoten zijn ik denk van alledag
    maar wat ik al las velen uit de hand gelopen 😦

    Geliked door 1 persoon

  4. gewoonanneke zegt:

    Bij ons in het natuurgebied wordt het overgroeid door springbalsemien waardoor andere planten overheerst worden zeg maar. Ze worden nu met vrijwilligers wel een groot deel verwijderd maar het is water naar de zee dragen. Snap best dat veel mensen ze mooier vinden van bijvoorbeeld brandnetels en andere gewassen. Maar die zijn zo hard nodig als waardplanten voor allerlei insecten en vlinders. Het is echt lastig inderdaad dit probleem.

    Geliked door 1 persoon

  5. Willem zegt:

    Hoe jammer het ook is, op het moment dat je het ziet aankomen en gelijker tijd weet je ook er betrekkelijk weinig aan te kunnen doen, maar klimaatsverandering is van alle tijden en daarmee ook de opkomst van exoten en de neergang van ‘inlandse’ soorten. dat geldt voor zowel planten als dieren.
    In het licht van de eeuwigheid is het nog maar korte tijd geleden dat ons eigen land bedolven was onder een dikke ijslaag, waaraan we nu nog steeds veel natuur te danken hebben. Voor die glaciale perioden was er een binnenzee die er debet aan is dat we nu ‘opgescheept’ zitten met het Limburgse mergellandschap en dat mijn vader ‘Winterswijkse klei’ over zijn land strooide voor structuurverbetering. Die Winterswijkse klei was in wezen gewoon gemalen kalksteen die gedolven werd in een kalkgroeve in de omgeving van Winterswijk. De aanwezigheid van die kalkgroeve is ook een gevolg van de eerder genoemde binnenzee.
    Nou klinkt dit allemaal erg fatalistisch, maar het is vooral relativerend bedoeld. Ik probeer ook mijn steentje bij te dragen om de snelheid van de klimaatverandering te vertragen. In tegenstelling tot wat ik hiervoor beschreven heb, heeft de mens op de nu optredende klimaatverandering een grotere invloed dan onze verre voorzaten. En niet alleen doordat we nu groter in aantal zijn, maar ook door het bijna ongebreidelde (consumptie)gedrag van een relatief klein deel van de wereldbevolking.
    Als plantenliefhebber heb ik ook ‘exoten’, maar vrijwel allemaal in een pot of kuip. Al gebiedt de eerlijkheid mij ook te zeggen dat ik, toen ik in 1973 mijn huidige woning kocht, een van de eerste dingen die ik gedaan heb, op een beschut hoekje van de tuin een (tropische) passieflora , een 100% exoot dus, geplant heb. Heb er tot aan de laatste elfstedenwinter veel plezier van gehad. Dat was te koud voor de plant. Nu lijkt het mogelijk dat mijn Oleanders buiten kunnen overwinteren, zolang je de potten goed in het blad zet en er zijn wat kaapse planten die ik in de volle grond laat overwinteren. Gaat tot nu toe goed.
    Al met al, ik probeer mijn steentje bij te dragen, maar kom er al schrijvend achter dat ik de grens tussen exoot en inlands ook steeds verder oprek.

    Geliked door 1 persoon

  6. bvision zegt:

    Ik probeer het te houden bij planten van Europese oorsprong… Maar geef toe dat er ook een Japanse esdoorn in de tuin staat

    Geliked door 1 persoon

  7. In Knokke worden momenteel invasieve exotische struiken verwijderd uit de kustduinen. …

    Maar of dit veel zal helpen, weet ik zo niet

    prettige dag Rob

    Geliked door 1 persoon

  8. Hier is vorig jaar ook een klein, maar hele vervelende en opdringerige exoot (waarvan ik nu even net op de naam kan komen) aan komen waaien. We zijn intussen anderhalf jaar bezig om er vanaf te raken, maar er lijkt volharding nodig te zijn om hem uit te roeien. En dan nog … ;-(

    Like

  9. Pingback: Exotische planten / Plantes exotiques – hasquare

  10. picpholio zegt:

    Zo lang de exoot de inheemse plantengroei niet verdringd, heb ik er op zich niet veel moeite meer, maar er zijn soorten die dat echt wél doen. Daar is dan echt actie voor nodig. Hetzelfde geldt trouwens voor exoten onder de dieren.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.