Wi Eegi Kerki

De Hernhutters, u heeft er misschien wel eens van gehoord. Zo niet, zegt de Evangelische Broedergemeenschap (Unitas Fratrum) u wellicht wel iets. In Nederland is het een geloofsgemeenschap van bescheiden formaat, in Duitsland is dit wel anders. Wie zijn deze mensen eigenlijk?

De Evangelische Broedergemeente waarvan de leden ook wel de Hernhutters of de Moravische broeders worden genoemd, is een piëtistische opwekkingsbeweging die we met name kennen uit de eerste helft van de achttiende eeuw. Met name, omdat het eigenlijk een voortzetting was van een kleine groep gelovigen uit Tsjechië die was geïnspireerd door Jan Hus. Deze groep, die zich terugtrok in Oost-Bohemen, verzette zich tegen de kerk van Rome. In 1467 kozen zij eigen voorgangers en namen zij de priesterwijding van de Waldenzen over. Ze leken behoorlijk veel op de Puriteinen, die in Engeland de Anglicaanse kerk van binnen en buiten probeerden te hervormen.

Deze broedergemeente, die in Bohemen en Moravië (het huidige Tsjechië) een kwijnend bestaan leidde, zonder voorgangers of enig kerkelijk verband, werd omstreeks 1720 opnieuw wakker geschud door Piëtisten, die uit het Duitse grensgebied kwamen en van hun geloofsleven getuigenis aflegden.

Herrnhut

De Evangelische Broedergemeente werd in 1722 gesticht op het landgoed Mittelberthelsdorf van Nikolaus von Zinzendorf. Op dit landgoed in Oost-Saksen werd de nederzetting Herrnhut gesticht, waar zich piëtistische leden van de broederschappen vestigden. Deze baseerden zich op het gedachtegoed van de hussieten en verschillende piëtistische ideeën. Vanaf het einde van de zestiende eeuw stonden deze broederschappen onder groeiende invloed van het Calvinisme. Mittelberthelsdorf bestaat nog steeds, het is nu een wijk van de stad Herrnhut.

Omdat de geloofsbelijdenis van de Hernhutters niet geheel overeenkwam met de door de lutherse, katholieke of andere door de overheid aanvaarde belijdenis, waren de leden van de broedergemeenten vaak mikpunt van uitsluiting en soms ook vervolging. Niet alleen de kerk van Rome vervolgde afwijkende geloofsgemeenschappen, ook de bewegingen rondom de Reformatie waren vaak niet zo tolerant.

De drijvende kracht achter de Evangelische Broedergemeente was de al eerder genoemde Nikolaus Ludwig Graf von Zinzendorf (1700-1760). Von Zinzendorf maakte vele reizen door Europa ter verspreiding van het Evangelie. Hij stelde zijn beweging “unter des Herrn Hut” (“onder de hoede van de Heer”), hier komt dan ook de bekendste naam van deze beweging vandaan. Von Zinzendorf wilde weg van de verschillende interpretaties en discussies over dogmatische geloofspunten en wilde terug naar een levend en oprecht geloof in Jezus Christus.

In de spiritualiteit en liturgie van de Broedergemeente is de rol van muziek bijzonder groot. Binnen de Broedergemeentes is de saamhorigheid erg groot, er zijn veel gemeenschappelijke activiteiten en Bijbelstudies. De Bijbel wordt centraal gesteld, en als leidraad gebruikt in de gemeenteopbouw.

Om ook in Indië het Evangelie te kunnen brengen, vestigden de Hernhutters zich sinds 1734 in Nederland, omdat hiervandaan simpelweg de meeste schepen naar Indië voeren. Hier kwamen ze ook in aanraking met doopsgezinden, die zich tot de Broedergemeente aangetrokken voelden. Toen Zinzendorf zelf in 1736 ook naar Nederland kwam, sloten deze doopsgezinden zich bij de Broedergemeente aan. Zij maakten het mogelijk dat de Broedergemeente zich in Zeist kon vestigen en gingen er zelf ook wonen. Vanaf 1738 waren er vaste gemeenschappen of gezelschappen. Er kwam zelfs een gemeentehuis in ‘s-Heerendijk, even buiten IJsselstein. Jacob Schellinger, een Amsterdamse koopman, liet het huis bouwen, op verzoek van de Prinses-Douairière Maria-Louise, weduwe van Jan Willem Friso. De baronie IJsselstein hoorde bij het bezit van de Oranjes.

Het huis was in hoofdzaak bedoeld als logeerverblijf voor doortrekkende zendelingen. Ze zochten later een plaats met meer ruimte en vrijheid. Cornelis Schellinger, de broer van de eerder genoemde Jacob, kocht de heerlijkheid Zeist, waar in 1746 op het Slot een grote synode van de Broedergemeente werd gehouden. In de volgende jaren werd een nieuwe nederzetting gebouwd op de grasvelden voor het Slot. Eerst het Broederhuis en het Zusterhuis, daarna werden door gemeenteleden de andere huizen gerealiseerd. In 1967 woedde er een grote brand in het Broederhuis. Inmiddels is deze weer in volle glorie hersteld. Mocht u zich wat meer willen verdiepen in de Broedergemeente, is een bezoek zeker aan te raden.

De Hernhutters zijn in Europa verdeeld over verschillende landen, waaronder Tsjechië, Groot-Brittannië, Duitsland, Nederland, Zwitserland, Denemarken, Zweden, Estland, Letland en Albanië. De grootste gemeenschappen zijn te vinden in Nederland en Duitsland.

Via mijn Surinaamse buren ben ik in contact gekomen met deze kerk. In Suriname hebben de Hernhutters veel scholen opgericht. Ook in de Bijlmermeer is er een hechte band tussen Wi Eegi Kerki en de basisschool Crescendo. Waar anderen kerken leeg lopen. En waar andere kerkgebouwen een andere bestemming krijgen heeft De Surinaamse gemeenschap in de Bijlmermeer een eigen nieuwe kerk gebouwd.

https://historiek.net/evangelische-broedergemeente-en-de-hernhutters/131334/

 

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Amsterdam en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

17 reacties op Wi Eegi Kerki

  1. fialas zegt:

    interessant, het geeft heldere uitleg over deze ingewikkelde materie, het brengt voor mij veel losse draden samen. Het mooiste vind ik de verklaring van de benaming Hernhutters, unter des Herrn Hut, heel mooi.

    Geliked door 1 persoon

  2. Bertie zegt:

    Ze mogen nu vrijelijk van hun geloof getuigen. Mooi.
    Wie weet zijn ze gelukkiger dan mensen die een ander geloof aanhangen.

    Geliked door 1 persoon

  3. Weer heel wat bijgeleerd, dank je wel!

    Geliked door 1 persoon

  4. Spontanity zegt:

    Nog nooit van gehoord, grappige naam.

    Geliked door 1 persoon

  5. Suskeblogt zegt:

    Leuk om lezen deze blogpost ook al is het ver van hier.

    Geliked door 1 persoon

  6. Interessant. Van Jan Hus had ik al gehoord, maar het fijne wist ik er niet van.

    Geliked door 1 persoon

  7. Wel eens van gehoord, maar deze details wist ik niet. Heel interessant!

    Geliked door 1 persoon

  8. gewoonanneke zegt:

    Wel van gehoord maar heel interessant om te lezen hoe het ontstaan is.

    Geliked door 1 persoon

  9. Kakel zegt:

    De Hernhuttersm mochten hun eigen religie behouden. De Katharen niet. Die zijn allemaal op de brandstapel beland. In het heilig jaar 2000 heeft de paus daar openlijk zijn excuses voor aangeboden.
    Interessante blog!

    Geliked door 1 persoon

  10. bvision zegt:

    Voor mij nieuw en interessant om te lezen. Hoe zoiets allemaal ontstaat.

    Geliked door 1 persoon

  11. Pingback: Blog over...Wi Eegi Kerki - 1104 en zo

  12. Hans zegt:

    Zovele stromingen, zovele opvattingen, zovele mensen.
    Wat mij lichtelijk irriteert en waaraan ook ik niks doe of kan doen, is het gegeven dat het universele in het Christelijke gebeuren moet lijken te wijken door de versplintering. Dit gegeven heeft vele slachtoffers geëist, en heeft veel leed berokkend. Maar goed, misschien kijk ik nu teveel naar de verschijningsvorm en minder naar het innerlijke van menig geloofsbeoefenaar en schaar ik me onder de versplinteraars….. wat ik juist wil mijden! ‘Oordeelt niet’…… en dan dat het geloof een erg persoonlijke aangelegenheid is maakt mij wat mistroostig. Daarom hou ik me wat ‘in het midden’. 😉

    Like

  13. meninggever zegt:

    De oer-stichter, Jan Hus, kwam heel lang geleden al snel op de brandstapel terecht. Tolerant t.o.v. dit geloof was men niet indertijd. Afwijkingen van de leer niet geaccepteerd. Wonderlijk dat al die geloofsrichtingen dit in zich hebben. Terwijl niets kan worden bewezen, in welke heilig boek ook. En toch altijd dat dwingen en geweld….

    Geliked door 1 persoon

    • Willem zegt:

      Welke levensovertuiging je ook neemt, er is altijd wel een groep in te vinden die weinig tolerant is ten opzichte van afwijkende meningen en er alles voor doet om een ander hun mening op te dringen, waarbij onderdrukking of geweld niet wordt geschuwd. Als het niet in het heden is, dan wel in het verleden. De kruistochten en de brandstapel achtervolgen het Christendom nog altijd, al liggen die al vele eeuwen achter ons. En in de huidige tijd wordt al gauw gedacht aan moslim-extremisme. maar kijk even met een open blik naar politieke overtuigingen. In China zie je wezen hetzelfde gebeuren. De kwestie Hong Kong is op dit moment erg actueel. En het lijkt er sterk op dat ook de voormalige Sovjet Unie weer afglijdt in die richting. En als je even verder zoekt dan vind je overal in de wereld wel bestuurs- of regeringsvormen waarin het ‘systeem’ vele malen belangrijker is dan de menselijke maat.

      Geliked door 1 persoon

      • meninggever zegt:

        Ik benoemde bewust het (semi)communisme niet dat uiterst onderdrukkend en anti-democratisch functioneert. Zie Venezuela, Cuba, Noord-Korea, China etc. In feite doet Rusland weer wat het ook als Sovjet-Unie liet zien. Afwijkende meningen niet gewenst. Maar ook moslim-dictaturen kunnen er wat van. Iran, Irak, Soedan, Turkije, eigenlijk overal waar men vanuit dat geloof bestuurt is de ellende voor anders denkenden of niet-gelovigen groot. Het is naief te denken dat onze verlichting hier zo maar is ontstaan. Veel doden en ellende waren het gevolg van dogmatisme. En gek genoeg laten we het weer toe nu.

        Like

        • Willem zegt:

          Vooral die laatste zin verontrust mij enorm. Er wordt niet geleerd van het verleden en hoe je het wendt of keert, maar toekomst zonder (grondige kennis van het) verleden lijkt kreupel.

          Geliked door 1 persoon

  14. Hans zegt:

    Daarom…..
    Woorden hieraan besteden is -helaas- niet zinvol en bevestigen enkel de geschiedenis welke niet te pruimen is….. denk ik.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.