Feiten en fabels over het stikstofprobleem

De stikstofcrisis roept veel vragen op bij veel mensen. Hoe zit het precies? Hebben we alleen een stikstofprobleem in Nederland? Is stikstof niet juist belangrijk voor de natuur? En komt eigenlijk nog wel goed met onze natuur? Om antwoorden op deze en meer vragen te geven geeft het WWF een aantal feiten en fabels:

1. De natuur heeft geen last van het stikstofoverschot, we krijgen alleen andere planten

NIET WAAR

Door veel stikstof krijgen we inderdaad meer planten die van stikstof houden, zoals bramen, brandnetels en grassen. Deze planten groeien goed door stikstof (stikstofminnend) en hebben nu een voordeel ten opzichte van planten die juist weinig stikstof nodig hebben, zoals heideplanten.

De oorspronkelijke planten worden overwoekerd en dat heeft negatieve gevolgen. Niet alleen de diversiteit aan plantensoorten neemt af, maar ook diersoorten die van zulke planten afhankelijk zijn, zoals vlinders en wilde bijen. Ze kunnen bijvoorbeeld geen planten meer vinden die ze nodig hebben om te voeden, omdat die planten slechter groeien in de stikstofrijke bodem. De afname van insecten heeft ook tot gevolg dat er minder voedsel is voor insectenetende vogels en zoogdieren. Door dit soort kettingreacties gaat de biodiversiteit steeds verder achteruit.

2. De natuur heeft stikstof juist nodig

DEELS WAAR

Stikstof is een belangrijk bestandsdeel van bijvoorbeeld eiwitten en DNA, dus het is een noodzakelijk element voor al het leven op aarde. De lucht om ons heen bestaat voor 79% uit stikstofgas (N2). Mensen en dieren kunnen dit niet gebruiken, maar planten wel. 

Menselijke activiteiten hebben de natuurlijke stikstofkringloop verstoord, door onder andere het gebruik van kunstmest en krachtvoer, die worden geïmporteerd uit het buitenland. Doordat landbouwgewassen niet alle stikstof gebruiken, gaat veel stikstof naar de bodem, water en lucht.

Zo hebben de stikstofminnende planten weer voordeel, omdat zij sneller kunnen groeien dan andere planten. En dan raken we de belangrijke diversiteit van planten kwijt.

3. De natuur is veerkrachtig, het kan nog goedkomen

DEELS WAAR

We zullen alles op alles moeten zetten om natuur te kunnen laten herstellen. Uit onderzoek blijkt dat de kans op herstel voor sommige natuursoorten moeilijk of onmogelijk is, als de stikstofuitstoot niet zo snel mogelijk wordt teruggedrongen.

Voor natuurherstel is het vaak nodig dat het water- en bodemsysteem weer gezond is. Nederland werkt aan een netwerk van natuurgebieden (het Natuurnetwerk Nederland). Dit betekent dat er verbindingen worden gemaakt tussen natuurgebieden en dat er natuurinclusieve buffers ingericht worden om negatieve invloeden van buitenaf dempen.

4. Het stikstofprobleem speelt alleen in Nederland

NIET WAAR

In andere Europese landen zoals Duitsland, België en Italië staat het stikstofprobleem ook hoog op de agenda. Maar het probleem is niet zo groot als in Nederland.

Omdat de stikstofuitstoot grotendeels uit de veehouderij afkomstig is en we in Nederland de hoogste veedichtheid van Europa hebben, zijn de Nederlandse emissies van stikstof het hoogst van Europa. Ook wat betreft de stikstofneerslag is Nederland een hotspot in Europa. Hiervan komt een deel overwaaien vanuit het buitenland naar Nederland. Maar, Nederland ‘exporteert’ ongeveer vier keer zoveel stikstofuitstoot dan dat er vanuit het buitenland in Nederland terecht komt.

5. Het stikstofprobleem is er al jaren

WAAR

Het stikstofprobleem is niet nieuw, hoewel het nu pas vaak in het nieuws komt. Wetenschappers en deskundigen hebben de afgelopen jaren al gewaarschuwd voor de gevolgen van een overschot aan stikstof.

Toch heeft de overheid jarenlang niets of nauwelijks iets gedaan aan het tegengaan van stikstofuitstoot. Sterker nog, de overheid heeft in 2015 zelfs toegestaan dat nieuwe economische activiteiten zoals het bouwen van huizen, uitbreiden van stallen en aanleg van wegen mochten plaatsvinden. Hierbij nam de stikstofuitstoot toe, terwijl maatregelen om de stikstofuitstoot terug te dringen niet werden genomen of niet effectief waren. Daardoor is natuur verder verslechterd.

6. Er wordt alleen naar de landbouwsector gekeken om de stikstof te verminderen

NIET WAAR

Vanwege de aandacht voor de boeren in de media, lijkt het misschien dat alleen boeren maatregelen moeten nemen. Dat is niet het geval. Alle sectoren die stikstof uitstoten zoals verkeer en industrie moeten de stikstofuitstoot voor 2030 met de helft verminderen. De minister heeft de plannen voor de landbouwsector als eerste gepresenteerd. Die voor de andere sectoren worden eind dit jaar verwacht.

De landbouwsector is wel de grootste veroorzaker van de stikstofuitstoot. Bijna de helft van de stikstofneerslag op natuurgebieden (46%) is afkomstig uit de landbouw. Ruim 32% komt uit het buitenland, 6% vanuit wegverkeer en 1% uit de industrie.

7. Als boeren meer investeren in technische hulpmiddelen dan dragen ze ook voldoende bij

NIET WAAR

Technische maatregelen om stikstof te verminderen via bijvoorbeeld andere stalsystemen of luchtwassers blijken onvoldoende effectief en jagen boeren op kosten. Bovendien dragen deze technische oplossingen niet bij aan alle andere uitdagingen waar de landbouw voor staat, zoals schoon water, gezonde lucht, meer natuur en aanpak van het klimaatprobleem.

8. De boeren willen niet veranderen

NIET WAAR

Voor sommige boeren kwamen de maatregelen van het kabinet om de stikstofuitstoot in de landbouw met de helft te verminderen onverwacht. Zij zijn jarenlang gestimuleerd door adviseurs van grote veevoerbedrijven en banken om hun bedrijf uit te breiden en verder te intensiveren. Als gevolg van de noodzakelijke vermindering van de stikstofuitstoot zullen zij hun bedrijf moeten aanpassen, stoppen of verplaatsen.

Ook zijn er veel boeren die wel willen veranderen en verduurzamen, maar nog tegen allerlei drempels oplopen. Bijvoorbeeld door wet- en regelgeving of omdat zij grote financiële risico’s lopen. Ook die boeren willen graag meer duidelijkheid over hoe de overheid gaat helpen bij de omslag.

9. Voor de oplossing van het stikstofprobleem moeten we kijken naar de hele (voedselproductie-)keten

WAAR

Voor een landbouwsysteem dat gezond en duurzaam voedsel produceert in balans met natuur, hebben toeleverende bedrijven, handelaren, supermarkten, overheden en banken een grote rol. En de consument – wijzelf – dus ook.

De huidige manier van voedsel produceren is onhoudbaar geworden. Een groot deel van de landbouwgronden wordt gebruikt voor de productie van veevoer zoals soja en graan. Gewassen die we als mens prima zelf op kunnen eten zonder ze eerst aan dieren te voeren. Voor 1 kilo vlees wordt tot 9 kilo graan gebruikt.

10. Als veel boeren in Nederland moeten stoppen, komt onze voedselvoorziening in gevaar

NIET WAAR

Het grootste deel van de Nederlandse productie van vlees en zuivel wordt geëxporteerd: zo’n 70%. Een verkleining van de veestapel zal dus weinig effect hebben op de beschikbaarheid van voedsel in Nederland.

11. Het stikstofprobleem begint al in het buitenland bij sojaproducerende gebieden zoals de Cerrado en de Amazone

WAAR

De intensieve veehouderij in Nederland is afhankelijk van grote hoeveelheden geïmporteerd veevoer uit het buitenland zoals graan en soja. Om al het veevoer te produceren wordt heel veel landbouwgrond gebruikt, bijvoorbeeld in de Cerrado in Brazilië. In de Cerrado wordt zelfs nog steeds grootschalig natuur vernietigd om nog meer soja te verbouwen.

Meer dan 80% van de soja die naar Europa wordt verscheept is bestemd voor veevoer. Nederland staat in de top 5 EU-landen met meeste import-producten gelinkt aan ontbossing. Met duurzame oplossingen voor het stikstofprobleem kunnen we ook ontbossing tegengaan in sojaproducerende gebieden zoals de Cerrado en de Amazone.

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Biologie, eten en drinken, Geen categorie, gezondheid, Kinderen, Natuur, Onderwijs, Politiek. Bookmark de permalink .

32 reacties op Feiten en fabels over het stikstofprobleem

  1. Bertie zegt:

    En nu maar hopen dat men het leest.

    Geliked door 1 persoon

  2. Karel zegt:

    mogge Rob
    de grote veestapel is mede gekomen door de politiek in de jaren ’60 , alles moest groter en groter , toen zag ik ook doodshoofden op bergen doorgedraaide groente en fruit bij de veilingen in mijn omgeving , alles kwam zogenaamd goedkoper uit het verre buitenland , dus net als de scheepsbouw niet lang hiervoor werd nu ook de land en tuinbouw verkwanseld
    ja en dan het stikstof , geef ik als voorbeeld aan de dames en heren ( nou ja dames en heren )
    ik ga slapen in een stal vol koeien , U in een garage met draaiende motor , praten we morgen verder over welke het meest vervuilend is , dank U

    Like

  3. Dit artikel vat het probleem met stikstof goed samen. Ik heb er zelf een paar pogingen op zitten om het weer te geven. Het valt niet mee om dit kort en bondig weer te geven. Dit is een heel geslaagde poging. Het getuigd van inzicht van de hardnekkige problematiek die al jaren bekend is en waar al jaren iets maar beslist niet voldoende tegen gedaan wordt. De politiek heeft de aanpak van dit probleem te lang voor zich uitgeschoven. Nu moet men wel maar het gaat niet van harte en met de typische afschuw in dit land om besluiten te nemen.

    Geliked door 2 people

  4. Anuscka zegt:

    Inderdaad: helder artikel, en dank voor het delen. Ben vooral blij met dat ene zinnetje dat WIJ – DE CONSUMENTEN – zo’n grote rol in dit geheel spelen. Hè hè… en inderdaad: nu maar hopen dat heul veul mensen dit lezen, en zich eens achter de oren gaan krabben!
    Strijdlustige groet,

    Geliked door 2 people

  5. Uitstekend overzicht van feiten en fabels. Ik vrees echter dat dit nauwelijks zal helpen om de onredelijken tot redelijkheid te brengen. Niet aan de politieke kant, niet aan de kant van de boeren, niet aan de kant van de consumenten en niet op de wal waar de stuurlui staan.
    Dank voor het delen Rob.

    Geliked door 1 persoon

  6. meninggever zegt:

    En toch….Een probleem dat we voorheen niet kenden aanhalen om de samenleving knarsend tot stilstand te dwingen is bijna crimineel. Zeker als je ziet dat we een explosieve bevolkingsgroei met verstening en ontgroening van het landschap wel willen accepteren. En reken maar dat elke menselijke activiteit stikstofuitstoot veroorzaakt. Maar enige eenzijdigheid is de mensen achter de #stikstofhype niet vreemd. Dat je er een groot deel van de bevolking brodeloos of werkeloos door maakt en armoede voor miljoenen op de loer ligt is een bij-effect waarover de mensen die in dit Madurolandje dromen van van een schoner klimaat niet wakker houdt. Men chanteert, dreigt, acteert, maar weiger het totale plaatje te vertellen. Ik vrees oprecht voor de toekomst. En niet om dat stikstof. De feiten liggen een meter over de grens totaal anders. Maar ja, daar hebben ze minder fanatici de kans gegeven om het land over de rand heen te duwen.

    Like

  7. Rob Alberts zegt:

    In plaats van angstig en verongelijkt op deze blogpost te reageren?
    Nee, zoals vaker verschuil jij je liever achter andere boosdoeners?
    In mijn opvoeding was er een gevleugelde opmerking: wanneer een ander in een sloot springt? Geeft dat dan het recht om er achteraan te springen?

    Het brodeloos, werkeloos of armoedig worden van anderen is jouw motivatie van m conservatief en xenofoob door het leven te gaan?

    De vele oplossingen zie je ook hier over het hoofd!

    Dat je mij verhuld voor crimineel uitmaakt? Ach, ik ken jou oververhitte emotionele reacties.

    Feiten ontken jij liever met meningen….
    Dat een aantal sectoren jarenlang wetsovertreders zijn geweest. Dat onze overheid nu door de rechtbank terecht wordt gewezen vind ik verontrustend!

    Maar ik chanteer niet, ik bedreig niet.

    Ik maak mijn eigen keuzes: https://robalberts.wordpress.com/2022/08/07/het-verschil-maken/

    Vriendelijke groet,

    Geliked door 3 people

    • Dhyan zegt:

      Nou nou, wat is er mis met een kritisch geluid Rob. Je komt op mij nogal conformistisch over en ik heb vaak de neiging om bij jou eens een andere invalshoek dan het gebruikelijke instemmen met wat gangbaar is in te brengen. En je forum is er steeds meer een van alleen maar jaknikkers.

      Like

      • Rob Alberts zegt:

        Kritische geluiden zijn meer dan welkom in de reacties op mijn blogposts. Maar dat wil niet zeggen dat ik de kritische geluiden klakkeloos overneem.

        Mijn eigen orientatie is breed, zeer breed. Zo lees en reageer ik ook vaak bij anderen met een tegengestelde mening.

        Dat er voornamelijk instemmende reacties zijn op mijn blogposts kun je mij makkelijk verwijten?

        Jouw andere afwijkende mening blijft zeer gewenst en gewaardeerd door mij.

        Vriendelijke groet,

        Like

    • meninggever zegt:

      IK zie echt nergens dat ik jou voor crimineel uitmaak. Ik reageer op inhoud en mijn feiten mogen de jouwe niet zijn, als je zo redeneert geef ook jij slechts een van de mijne afwijkende mening. Een linkse mening is niet per definitie juist hoor…

      Like

      • Rob Alberts zegt:

        Feiten zijn en blijven feiten.
        Daar valt op geen enkele wijze aan te tornen.

        Meningen kunnen verschillen.
        En dat is over het algemeen het geval bij onze beider meningen/

        Vriendelijke groet,

        Like

        • meninggever zegt:

          Laten we dan ook vaststellen dat 1 en 1 twee is en niet drie. Dat binnenwaaiende uitstoot (extra vervuiling) ruim 17% bedraagt en niet moet worden weggepoetst of ondergebracht bij zgn. Nederlandse cijfers. Laten we dan ook constateren dat de stikstofuitstoot in Nederland niet 1 meter over de grens ineens een factor 100 minder is geworden. Meetmethode alleen een stuk anders. Laten we dan ook constateren dat 200.000 mensen er bij per jaar niet houdbaar is, de verstening die daarvan het gevolg is moet plaatsvinden op de weilanden van de boeren tegen wie de linkse lobby nu zo te hoop loopt. Laten we vooral feiten echt duiden en niet politiek gewenst inkleuren. Dan komen we ergens….hoop ik…

          Like

  8. douryeh zegt:

    Toch denk ik dat we de boeren moeten helpen richting nieuw boerenbedrijf en niet wegsaneren. Als daarbij meer oog is voor natuur en landschap, zal de stikstofuitstoot minderen.

    Geliked door 1 persoon

  9. staartje zegt:

    Helder! Geeft me aangrijpingspunten in gesprekken. In de originele versie stond er een modderpoel bij waar elk varken in zou willen liggen. Maar ja… ik vond hoer wel mooie ideeën inzitten. https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/de-oplossing-voor-het-stikstofprobleem-een-overheid-met-visie-die-de-markt-bijstuurt~bcaac94d/

    Like

  10. staartje zegt:

    Hoer = het er 😇😂

    Geliked door 1 persoon

    • Rob Alberts zegt:

      Trekkerterroristen halen nu vooral het nieuws. De vele medestanders van deze vernielende en dreigende boeren worden alom toegevlagd.

      Terwijl juist wetenschappers, organisaties de boeren en tuinders volop in het nieuws zouden moeten staan.

      Dank voor jouw aanvulling.

      Natuurvriendelijke groet,

      Geliked door 1 persoon

      • staartje zegt:

        Ja, ik wacht ook ook op deze mensen in het nieuws, de boer met nuance vooral. Die het probleem ziet en aangeeft wat er moet gebeuren. Ik vraag me ook af welk deel ze vertegenwoordigen. 10 %? 5 %? Het is vertekenend dat zij zoveel aandacht krijgen.

        Like

        • gewoonanneke zegt:

          Als ik bij ons in de polder rondkijk zie ik praktisch iedere boerenbedrijf wel reageren op de bedreiging van hun bedrijf. Dat is ook best te snappen wat al jaren en generaties inde familie zit afgepakt te zien worden. Dan kunnen cijfers wel aangeven dat het nodig is en dat ontken ik niet maar ik zie toch een grote solidariteit hier tenminste en ook veel steun van de bevolking. Maar het begint wel bij ons allemaal om wat minder te doen….. dat zou al een hoop schelen.

          Geliked door 1 persoon

          • meninggever zegt:

            Als we consequent zouden zijn met dat minder minder minder, moeten we vooral niet blijven uitgaan van een onbegrensde groei van de bevolking, van steden, dorpen, wegen, en daarmee gepaard gaand uitstoot. Van achter een stedelijk bureau kwekken over wat boeren allemaal doen is leuk, wie boer is en zijn bestaan gedwongen ziet opgeofferd aan die wens van minder minder boer maar meer verstening van het landschap wordt daar niet minder verdrietig van….

            Geliked door 1 persoon

  11. Happy Hulk zegt:

    Als het geld regeert, stikken we van de stikstof!
    En het geld zal blijven regeren, dus…….

    Like

  12. Spontanity zegt:

    Het is een dingetje ja.

    Zeg maar rustig, DING. 😦

    Like

  13. Degenen die dit zouden moeten lezen, lezen zulke informatie niet ben ik bang ….. In onze huiswei mogen planten hun gang gaan. De wei was tot twintig jaar geleden een wei voor koeien. Nu alleen nog wei. We gebruiken er geen (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen. De laatste jaren is er een een explosieve groei van bramen en brandnetels, grassen groeien goed maar andere kruiden en bloemen niet. Jammer, een teveel aan stikstof ….

    Geliked door 1 persoon

  14. djaktief zegt:

    Jouw stukken lees ik vaak wat later. Ze zijn om over na te denken en veel blogs lees ik ter verpozing. In deze link vond ik de boel ook goed uitgelegd: https://www.milieucentraal.nl/klimaat-en-aarde/milieuproblemen/stikstof-in-de-lucht-en-bodem/

    Geliked door 2 people

  15. Herman zegt:

    Dank voor dit verhelderende stuk. Niet negatief, maar zoeken naar oplossingen. Die zijn er ongetwijfeld. Maar we moeten als consument ons gedrag ook veranderen. En dan wordt het ineens heel moeilijk.
    Overigens wordt de tegenstand naar mijn mening vooral geleid door grote multinationals die hun om- en afzet in gevaar zien komen. Ook hier regeert het kapitaal. En ook daar moet een omslag worden gemaakt.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.