Bij, het Gaasperpark

In 2019 is er een uitgebreid onderzoek gedaan naar Amsterdamse bijen. Ik schrijf in de verdere tekst een samenvatting voor het Gaasperpark en het Nelson Mandelapark. Maar ik doe nu alvast een aanbeveling. Bij het beheer en een eventuele herinrichting van het Gaasperpark moet men rekening houden met de bestaande bijenpopulatie. Bij het beheer van het Nelson Mandelapark moet gezocht worden hoe de bijenpopulatie vergroot kan worden. Met de diverse imkers in Amsterdam-ZuidOost zou gekeken kunnen worden of het aandeel honingbijen in het Gaasperpark verkleind kan worden. Waardoor er meer ruimte en voedsel komt voor de wilde bijen.

Om de diverse wilde bijensoorten en met name de zeldzame bijensoorten te ondersteunen zouden er verbindende bloemenstroken / bijenlinten tussen het Gaaperpark, de Bijlmerweide en het Nelson Mandelapark aangelegd kunnen worden.

De volgende gegevens komen uit een bijeninventarisatie van EIS Kenniscentrum Insecten in opdracht van de gemeente Amsterdam. In 2019 hebben Menno Reemer, Martijn Kos, Tjomme Fernhout, Linde Slikboer de bijenfauna geinventariseerd in elf Amsterdamse  stadsparken: Bilderdijkpark, Erasmuspark, Gaasperpark, Martin Luther Kingpark, Nelson Mandelapark, Noordelijke Oeverlanden, Noorderpark, Oosterpark, Rembrandtpark, Sloterpark en Somerlust.

In het Gaasperpark komen 42 soorten bijen voor. Bij een telling zijn er 300 honingbijen geteld en 500 wilde bijen. In het Nelson Mandelapark zijn maar 26 soorten bijen gevonden. Waarvan 50 honingbijen en 400 wilde bijen.

Er zijn vier bijensoorten gevonden die op de Rode Lijst staan, alle vier in de categorie Kwetsbaar: weidebij Andrena gravida (Gaasperpark), grote koekoekshommel Bombus vestalis (Gaasperpark en Nelson Mandelapark), bruine rouwbij Melecta albifrons (Nelson Mandelapark) en roodsprietwespbij Nomada fulvicornis (Gaasperpark en Nelson Mandelapark). De weidebij is hiervan het meest bijzonder: deze soort was al sinds de jaren 1950 niet meer in Amsterdam gevonden.

Bloemen en bijen in het Gaasperpark

Bloemen

20 april: smeerwortel, paardenbloem, witte dovenetel, paarse dovenetel, gele dovenetel, wilg, meidoorn, daslook.

11 juni: kruldistel, akkerdistel, streepzaad/biggenkruid, rolklaver, witte klaver, rode klaver, boterbloem, schermbloemen, hondsdraf, ooievaarsbek.

17 juli: harig wilgenroosje, haagwinde, gewone berenklauw, duizendblad, madeliefje, braam, rode klaver, witte klaver, kruldistel, groot heksenkruid, rolklaver, grote wederik, gewoon biggenkruid, gele ganzenbloem, korenbloem.

Bijen

In totaal zijn in het Gaasperpark 42 bijensoorten gevonden. De meest bijzondere vondst is die van een vrouwtje van de weidebij Andrena gravida. Deze soort van de Rode Lijst (categorie Kwetsbaar) was sinds de jaren 1950 niet meer in Amsterdam gevonden. Het is een vrij zeldzame soort van bloemrijke open vegetaties die zijn nesten in de bodem graaft op zonbeschenen, spaarzaam begroeide plekken, liefst in hellingen, zoals op dijken. In het Gaasperpark is de soort gevonden op een wat hoger gelegen en door bomen beschut gedeelte.

 

Bijzondere vondsten Er zijn vier bijensoorten gevonden die op de Nederlandse Rode Lijst staan (Reemer 2018), alle vier in de categorie Kwetsbaar: de weidebij Andrena gravida (Gaasperpark), de grote koekoekshommel Bombus vestalis (Gaasperpark en Nelson mandelapark), de bruine rouwbij Melecta albifrons (Nelson Mandelapark) en de roodsprietwespbij Nomada fulvicornis (Gaasperpark en Nelson Mandelapark). De meest bijzondere hiervan is de weidebij. Deze soort van open, bloemrijke terreinen is zeldzaam in het westen van het land en was in Amsterdam al sinds de jaren 1950 niet meer gevonden. Er zijn ook enkele soorten gevonden die weliswaar niet op de Rode Lijst staan, maar die wel zeldzaam zijn in West-Nederland en nog niet uit Amsterdam of omgeving bekend waren. Dit zijn de geriemde zandbij Andrena angustior (Gaasperpark). In de meeste gevallen van bovengenoemde bijzondere soorten gaat het per soort om één exemplaar per vindplaats, dus in hoeverre het hier om populaties gaat of om zwervende individuen van elders is onduidelijk. Alleen de grote koekoekshommel en de roodsprietwespbij zijn op meerdere plekken gevonden. Beide soorten zijn koekoeksbijen die hun eieren in de nesten van andere bijensoorten (resp. de aardhommel Bombus terrestris en de grijze rimpelrug Andrena tibialis) leggen. Blijkbaar zijn de populaties van deze gastheren in de parken groot genoeg om een goede populatie van deze koekoeksbijen te onderhouden.

Wilde bijen nestelen op allerlei plekken. Veel soorten graven zelf hun nest in de bodem, met name op schaars begroeide plekken. Sommige hommels maken gebruik van verlaten muizenholen. Andere soorten nestelen bovengronds in dood hout, waarin andere insecten gangen hebben uitgeknaagd. Ook zijn er diverse soorten die hun nesten in holle takjes en stengels bouwen, en zelfs enkele soorten die uitsluitend nestelen in lege slakkenhuisjes. Hoe meer variatie er in een terrein is aan zulke ‘microstructuren’, hoe meer bijensoorten er een geschikte nestelplek kunnen vinden. Bijen houden van warmte, dus belangrijke voorwaarde voor een geschikte nestelplek is dat deze een flink deel van de dag in de zon moet liggen. Alle bijen bezoeken bloemen. Zij drinken nectar voor hun eigen energievoorziening en verzamelen stuifmeel als voedsel voor de larven. Met dit stuifmeel vliegen ze naar hun nest, waar ze het in de nestcellen opbergen en er hun eieren op leggen. Veel soorten bijen zijn in bepaalde mate gespecialiseerd in hun bloembezoek. Gespecialiseerde bijen verzamelen bijvoorbeeld alleen stuifmeel op wilgen, schermbloemen, kattenstaart of klavers. Een bij vliegt dagelijks diverse malen op en neer tussen nest en bloemen om voldoende voedsel te verzamelen. Het is dus belangrijk dat geschikte nestelplaatsen niet te ver van de bloemen vandaan liggen.

Voor de volledigheid voeg ik ook de gegevens van het Nelson Mandelapark toe. En veel jonger park, maar ook een park dat niet ontworpen, aangelegd en beheerd wordt met het oog op biodiversiteit en/of bijenfauna.

Bloemen en Bijen in het Nelson Mandelapark

Bloemen 20 april: paardenbloem, hondsdraf, smeerwortel, witte dovenetel, paarse dovenetel.

13 juni: witte klaver, gele composieten, schermbloemen, rolklaver, kruldistel, madeliefje, braam, boerenwormkruid, kleine klaver, kruisbloem spec.

20 juli: witte klaver, gele composieten, schermbloemen, akkerdistel, kruldistel, madeliefje, braam, boerenwormkruid, vlinderstruik.

Bijen In totaal zijn in het Nelson Mandelapark 26 soorten bijen gevonden. De meest bijzondere vondst is die van de bruine rouwbij Melecta albifrons. Deze vrij zeldzame soort staat op de Rode Lijst in de categorie Kwetsbaar. Het is een koekoeksbij die zijn eitjes legt in de nesten van de gewone sachembij Anthophora plumipes.

 

De Gemeente Amsterdam heeft EIS Kenniscentrum Insecten verzocht om in 2019 de bijenfauna te inventariseren in de volgende elf stadsparken: Bilderdijkpark, Erasmuspark, Gaasperpark, Martin Luther Kingpark, Nelson Mandelapark, Noordelijke Oeverlanden, Noorderpark, Oosterpark, Rembrandtpark, Sloterpark en Somerlust. De volgende link geeft de volledige tekst van de rapportage:

http://www.bestuivers.nl/Portals/5/Publicaties/Artikelen/Rapportage_Bijen_Amsterdamse_parken_2019.pdf?ver=2019-11-26-100606-017

 

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Amsterdam, Biologie, eten en drinken, gezondheid, Natuur, persoonlijk, Politiek en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

8 reacties op Bij, het Gaasperpark

  1. Karel zegt:

    hopelijk komen de bloemrijke verbindingen er
    en eigenlijk overal meer bloemen langs wegen en in parken
    als ook het maai beleid aanpassen
    zal de bijen populaties goed doen
    en du ook ons , de mens

    bij vriendelijke groet

    Liked by 1 persoon

  2. groengenot zegt:

    Boeiend hè al die soorten bijen. Wat me opvalt bij de telling: 800 stuks bijen (500 wilde en 300 honingbijen), dat is eigenlijk niet veel voor een heel park. Ik denk dat als ik in de tuin op een zonnige dag zou tellen, ik daar ook makkelijk zou aan geraken…

    Liked by 1 persoon

  3. HesterLeyNel zegt:

    Baie interessant, Rob. Bye is só belangrik vir die ekosisteme, maar ongelukkig is nie genoeg mense bewus daarvan nie. Sonnige groete.

    Liked by 1 persoon

  4. Sjoerd zegt:

    Ik heb een bij vriendelijke tuin, dat kan ik van de meeste buren niet zeggen. Dat ook de mezen en andere vogels zich er thuis voelen is mooi meegenomen.

    Liked by 1 persoon

    • Willem zegt:

      Mezen zullen ook gedijen in een bij-vriendelijke tuin, want bijen behoren ook tot het voedselpakket van mezen. De eikenprocessierups trouwens ook.
      Mijn opa had het nooit over mezen, ik betwijfel zelfs of hij die benaming wel kende voor dat grappige vogeltje. Hij noemde ze consequent ‘iemenpikkerdies’. In mijn moerstaal is een ‘iem’ wat in het Nederlands een bij is.

      Liked by 1 persoon

  5. Een verslag vol boeiende wetenswaardigheden dat hopelijk flink rond zal zoemen.

    Liked by 1 persoon

  6. Spontanity zegt:

    Ik heb in de zijtuin ook planten staan waar bijen en vlinders op afkomen.
    De meeste mensen in deze buurt hebben alleen maar tegels in de tuin.
    Ik in de achtertuin ook hoor, maar wel dan veel bakken met planten.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.