Nieuw fatsoen

Desiderius Erasmus schreef het populaire opvoedkundig werkje De civilitate morum puerilium in 1530 ofwel in het Nederlands Goede manierlijcke seden, Hoe die Jonghere gaen, staen, eten, drincken, spreken, swijghen, ter tafelen dienen, ende die spijse ontghinnen sullen.

Norbert Elias schreef: aan Über den Prozeß der Zivilisation, een groots opgezet onderzoek naar de sociale herkomst van de meer beschaafde gedragsvormen in Europa en de achterliggende ontwikkeling van de westerse staatssamenlevingen, waarvan het tweede deel in 1939 werd voltooid.

Geert Hofstede schreef in 1980: Culture’s Consequences. Het vervolg  Allemaal andersdenkenden: omgaan met cultuurverschillen schreef hij met zijn zoon.

Van Erasmus heb ik nooit iets gelezen. Over Erasmus heb ik een klein beetje gelezen. Van Norbert Elias staan verschillende boeken in mijn boekenkast. En Über den Prozeß der Zivilisation heb ik meerdere malen in gedeelten en in zijn geheel gelezen. De twee boeken van Hofstede heb ik ook in mijn boekenkast staan. En beide boeken heb ik natuurlijk aandachtig gelezen.

Gedrag en fatsoensnormen zijn ook nu nog aan veranderingen onder hevig. Welke opvoedkundige tips en/of adviezen Erasmus gaf aan pubers en jong volwassenen weet ik niet. Maar de door Norbert Elias beschreven verandering en ontwikkeling van de fatsoensnormen in West Europa verklaren het ontstaan van onze huidige fatsoensnormen. Het eerste boek van Geert Hofstede legt uit dat er vergelijkbare maar andere fatsoensnormen zijn in andere gemeenschappen. Maar nog belangrijker beschrijft hij dat deze fatsoensnormen van hetzelfde niveau en waardevol vergeleken met ons fatsoen. Het tweede boek van Hofstede en zijn zoon beschrijft de valkuilen en misverstanden bij ontmoetingen van verschillende nationaliteiten en culturen.

Voor zakenlui is het lezen van de werken van Hofstede zinvol. In plaats van met vallen en opstaan wordt het begrijpen van de zakenrelatie m.b.v. de twee boeken een stuk eenvoudiger en begrijpelijker. Ervaren en door de wol geverfde zakenlui zeggen dat zij met al hun ervaring ook baat hebben bij deze boeken. Zelf heb ik door het lezen van deze boeken mijn buren beter leren begrijpen. Te makkelijk worden zij als lomp, onopgevoed en dom weg gezet. Terwijl juist door het kennen en herkennen van hun normen en waarden blijkt dat dit zeker niet het geval is. Ook wordt mij door de uitleg en theorie van Hofstede duidelijk dat de Nederlandse fatsoensnormen als lomp, dom en weerzinwekkend over komen bij veel zakenpartners in Europa en over de hele wereld. De oorzaken en de gevolgen van narcisme, egoïsme, chauvinisme en eurocentrisme worden door Hofstede Senior en Junior haarfijn uitgelegd.

Maar ik wil het over iets anders hebben. Bij Norbert Elias lees ik hoe er in de loop der tijd anders wordt omgegaan met een verkoudheid. Nu hoor ik veel mensen praten over COVID-19 en al haar nieuwe buitenlandse varianten als een griepje. Met meer of minder succes krijg ik al jaren een griepvaccinatie. Maar tegelijkertijd worden nu vooral papieren zakdoeken gebruikt. Worden de handen beter en vaker gewassen. En is afstand te bewaren bij een griep patiënt steeds gewoner. Maar wie kent het vingerkommetje aan tafel? Of wie heeft de gewoonte om aan tafel na het eten met een gestoomde warme doek de handen te wassen?

Culturen, tradities, rituelen en/of gewoontes veranderen in de loop der tijd. Zoals gewoontes en tradities worden overgenomen en mengvormen krijgen. Soms komen deze veranderingen door respect en ontzag voor anderen. Soms worden gewoontes en tradities uit economisch oogpunt overgenomen. Nieuwe ideeën over hygiene, gezondheid en/of veiligheid kunnen ook een rol spelen bij het ontstaan van andere gewoontes. Zijn veiligheidsgordels, motorhelmen en gelaatsbedekking zonder onderscheid voor jong en oud, voor vrouw en man, gelovig en/of niet religieus met of zonder ophef het nieuw fatsoen?

Over Rob Alberts

Mensen, natuur, de aarde, planten en dieren hebben mijn interesse. Monumentale Bomen fascineren mij. Onderwijs is mijn passie. In 1988 ben ik in de Bijlmermeer komen wonen. De mensen, het groen, de andere manier van bouwen / wonen hebben mijn hart gestolen. Zonder ver te reizen is hier de hele wereld binnen handbereik. Rondom mijn huis geniet ik vooral van de Familie Pimpelmees. In december 2009 ben ik gaan bloggen over wat mij opvalt of wat mij bezig houdt.
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

18 reacties op Nieuw fatsoen

  1. Karel zegt:

    elkaar respecteren
    en van elkaar leren
    maar ik vind ook dat als men verhuisd naar een ander land , uit vrije keuze
    men zich de taal de cultuur en normen en waarden van dat gekozen land moet leren en aanvaarden , en helaas zie ik daar nog veel mis 😦

    zonnige groet

    Geliked door 3 people

  2. Suskeblogt zegt:

    De wereld verandert constant, zo ook plaatselijk. Wat gisteren normaal was is nu not done en omgekeerd. Morgen zal het ook wel weer anders zijn.

    Geliked door 1 persoon

    • Willem zegt:

      Normaal gesproken,-maar wat is normaal?-, is het zo dat het fatsoen van gisteren, het onfatsoen van vandaag is, maar wat taalgebruik aangaat krijg ik meer-en-meer de indruk dat het onfatsoen van gisteren, het fatsoen van vandaag is.

      Geliked door 2 people

  3. Een interessante vraag die laatste. Ik dacht het kortgeleden ook toen ik iemand hoorde klagen over de mondkapjes. Een bouwvakker draagt een helm en veiligheidsschoenen. In een auto gorden wij ons vast en bij een pandemie/griep/verkoudheid dragen we een mondkapje.

    Geliked door 1 persoon

  4. Kakel zegt:

    Fatsoen is ergens niet gaan voetballen omdat je weet dat bouwvakkers in het betreffende land worden uitgebuit.
    Van het nut van mondkapjes ben ik niet overtuigd. Zeker niet als je ziet hoe mensen ze opzetten en hoe vaak mensen er met hun handen aan zitten. Dat kan onmogelijk hygiënisch zijn.
    Ik doe ook niet aan papieren zakdoekjes. Ik heb zoveel katoenen dat ik per keer dat ik mijn neus snuit een schone pak.

    Like

  5. Spontanity zegt:

    Ik hoop niet dat mondkapjes straks altijd moeten, echt niet.
    Dan heb ik een giga probleem!
    Handenwassen ja, katoenen zakdoeken zijn echt uit den boze.
    Vertelden ze mij op de POLI KNO altijd waar ik werkte.

    Like

  6. Bertie zegt:

    Fatsoenlijk gedrag zou vanzelfsprekend moeten zijn maar het verschil tussen mensen onderling is te groot.

    Like

    • Rob Alberts zegt:

      Dat zeg jij? Terwijl jij de afstand tussen de Zaanstreek en ZuidOost Noord-Brabant hebt weten te overbruggen.

      Stille groet,

      Like

    • Willem zegt:

      Fatsoen is wel een heel rekbaar begrip. Ikzelf vertaal dat maar als ‘je voegen naar de ter plekke heersende norm, maar wel met inachtneming van je eigen normen en waarden’. Het is daarom altijd plezierig als je in een omgeving zit waar je eigen normen de overhand hebben.
      Maar zo zijn er waarschijnlijk nog tientallen interpretaties en definities van het begrip ‘fatsoen’ te bedenken. Was het destijds niet Balkenende die met de slogan kwam “Fatsoen moet je doen” echter zonder een duidelijke omschrijving van het begrip te geven. Daar heeft hij zich, in mijn herinnering althans, niet aan gewaagd

      Geliked door 1 persoon

  7. Matroos Beek zegt:

    Uit goed fatsoen doe je dingen omdat je zo bent opgevoed… vaak ook dingen waar je je niet zo goed bij voelt. Om die reden ervaar ik fatsoen soms als onvrij. Toch is het goed dat er fatsoen is. De wereld kan niet zonder goed fatsoen. Helaas is het soms ver te zoeken.

    Geliked door 1 persoon

  8. wdfyfe zegt:

    Very interesting. I find, these days, many people have forgotten that decency starts with just being polite. cheers

    Like

  9. Geert Hofstede vertaal je teveel in je eigen straatje. Hij werd lange tijd niet geaccepteerd in het nederlandse academische wereldje omdat die wereld nog niet kon omgaan met het erkennen van verschillen in culturen zoals Hofstede bewees. Het wereldje had theoretische bezwaren die lijken op die van jou, en ook bezwaren met betrekking tot zijn gebruike methoden.

    Op pas late leeftijd is hij in Groningen “geaccepteerd” en in ere hersteld met een belangrijke prijs. Ik ben benieuwd wat jij vindt van het teruggeven van de opdracht door Marieke Lucas Rijneveld het gedicht van Amanda Gorman te vertalen.

    Like

    • Rob Alberts zegt:

      Om een antwoord te geven op jouw vertaalvraag:
      Bij de onthulling van het beeld van Anton de Kom op het Anton de Komplein ontstond veel emotie. Een naaktbeeld kon niet door de beugel. Maar bovenal de witte Jikke van Loon werd niet geaccepteerd als maakster van het beeld. Het beeld staat er gelukkig nog steeds. https://jikkevanloon.com/anton-de-kom/
      De vertaling van Marieke Lucas Rijneveld zullen we jammer genoeg nooit mogen lezen.

      Verder gaand op Hofstede; met name de uitgewerkte schema’s en de definities vind ik nog steeds heel interessant en bruikbaar.

      Vriendelijke groet,

      Like

      • een prachtig antwoord Rob! Ook dank voor de link met mooie teksten en beelden van Anton de Kom. Het is heel erg jammer dat Marieke Lucas Rijneveld knipmest voor de kleurterreur. Ik gebruik het woord racistisch niet meer nadat de definities van het ras, na de dna-kennis van nu, die definities behoorlijk rammelen. Maar er zijn natuurlijk etnische groepen met een kleur, meer of minder pigmentverwend.

        Marieke Lucas Rijneveld en ook Jikke van Loon kan moeilijk ontkennen dat ze wit zijn, daar hoeft Geert Hofstede niet veel aan te onderzoeken. Ik ben wel benieuwd naar de resultaten van een onderzoek van Geert Hofstede naar de verschillen die er zijn onder de niet-witte klagers over de kwaliteiten van Jikke van Loon en Marieke Lucas van Rijneveld

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.